خب رفقا، امروز میخوام یه داستان جالب براتون تعریف کنم درباره آموزش تو رشته پزشکی، اونم با محوریت چیزی به اسم یادگیری همتایی یا همون Peer-assisted learning (PAL). اگه تا حالا نشنیدین، PAL یعنی دانشجویی که سال آخر پزشکیه، میاد به دانشجویهای سال اول آموزش میده. اما همیشه این وسط یه مشکل هست: همه اون همتاها (دانشجوهایی که معلم شدن!) با کیفیت یکسانی درس نمیدن، چون آموزش اصولی ندیدن.
حالا یه تیم تو چین یه پژوهش خفن کرده که ببینن اگه بیان آموزش همتایی رو با یه چهارچوب ارزیابی فرمی یا همون ساختارمند (Formative Assessment) ادغام کنن، چه اتفاقی میفته؟ توصیح کوتاه: ارزیابی فرمی یعنی به جای فقط دادن نمرهی آخر، وسط راه دائم بازخورد میدن که دانشجوها خودشون رو اصلاح کنن.
توی مطالعه، از سه تا دانشگاه پزشکی تو استان گوانگدونگ چین شرکت کردن. سال آخرها نقش معلم و سال اولها نقش شاگرد رو داشتن. همه رو به دوتا گروه تقسیم کردن: یه گروه کنترل که طبق روال معمول یاد میگرفتن و یه گروه مداخله که از ابزارهای خاص ارزیابی استفاده میکردن.
ابزارهایی که برای گروه مداخله استفاده شد اینا بودن:
- Mini-Clinical Evaluation Exercise (Mini-CEX): یعنی تمرین کوچیک بالینی که مهارتهای عملی رو در لحظه ارزیابی میکنه.
- Direct Observation of Procedural Skills (DOPS): اینم یعنی مهارت عملهای پزشکی رو مستقیم پای کار میسنجن.
- Reflective Teaching Journals: دفترچه یادداشت آموزشی که معلم-دانشجوها توش عملکرد خودشون رو مینویسن و فکر میکنن چی خوب بود یا چی نیاز به تغییر داره.
جالب اینجاست که به همهشون هم بازخورد از اساتید داده میشد و باید خودشون هم منعکس میکردن ببینن چطور درس دادن. درضمن آنالیز آماری هم برقرار بود: اومدن با مدل Linear Mixed-Effects کار کردن که میگه وقتی یه دانشجو زیرمجموعه یه معلمه (تودرتو)، چطور نتایج تاثیر میگیره.
حالا نتیجه چی شد؟
دانشجوهایی که تو گروه مداخله بودن، چه معلم و چه شاگرد، به مراتب عملکرد بهتری نشون دادن:
- شاگردها (دانشجویان سال اول) نمره دانششون خیلی بالاتر شد (میانگین 7.93 در مقابل 5.28 تو گروه کنترل!) و هم انگیزه درس خوندنشون بیشتر شد، هم اعتماد به نفس آکادمیکشون بالاتر رفت.
- اون معلمهای همتا (سال آخریها) هم وقتی این ابزارها رو داشتن احساس اعتماد به نفس بیشتری برای تدریس کردن (معدل 72.48 نسبت به 69.13 برای گروه عادی) و جالبتر اینکه اضطرابشون هم برای تدریس اومد پایین (عدد 2.34 مثال زده نسبت به 2.65).
- حتی تو سنجشهای پایانی مثل PES-TBL، Mini-CEX و DOPS هم گروهی که ساختارمند بود، نمرات بهتری گرفتن.
تحلیل کیفی (یعنی حرفها و یادداشتهای خود معلمهای همتا) نشون داد اولش کمی از بابت ارتباط و اعتماد به نفس مشکل داشتن، اما با گذشت زمان و استفاده از این ابزارها، رابطهها بهتر شد و تدریسها واضحتر و روونتر پیش رفت.
خلاصه کلام، نتیجه این مطالعه این بود که اگه تو آموزش پزشکی، اون بخش آموزش همتایی رو با ارزیابی فرمی ساختارمند ترکیب کنیم، هم کیفیت تدریس بالاتر میره (معلمهای همتا بهتر درس میدن و استرس کمتری دارن) هم دانشجوهای تازهوارد بیشتر انگیزه و اعتماد به نفس پیدا میکنن و بیشتر چیز یاد میگیرن.
درواقع اگه تو دانشگاه پزشکی دنبال یه راهکار ساده و موثر برای بهتر شدن آموزش هستین، گنجوندن همین ارزیابیهای فرمی تو PAL میتونه مثل آب خوردن جواب بده! هم شدنیه، هم تاثیرش اثبات شدنیه.
منبع: +
