خب دوستای گل، بیاید امروز یه موضوع جالب رو باز کنیم: «آیا رباتها یا همون هوش مصنوعیها میتونن واقعاً آگاه بشن و مثلاً حس و حال ما آدما رو تجربه کنن؟» دقیقاً درباره این بحث، محققها اومدن یه پژوهشی انجام دادن و رفتن سراغ تئوری یه آدم به اسم آنتونیو داماسیو.
داماسیو رو شاید به اسم نشناسید، ولی نظریهش درباره هوشیاری (یا همون consciousness یعنی اینکه یه موجود نه فقط بدونه چی کار داره میکنه، بلکه بدونه خودش کیه و تو چه دنیاییه) کلی سرو صدا کرده. داماسیو معتقده برای اینکه یه موجود “هشیار” باشه باید دو تا مدل تو ذهنش داشته باشه: یکی مدل خودش (یعنی یه جور خودشناسی) و یکی هم مدل دنیایی که توشه. تازه باید بتونه احساسات و چیزایی مثل ناراحتی یا خوشحالی رو هم تو خودش تشخیص بده!
حالا سوال بزرگ اینجاست: آیا هوش مصنوعی هم میتونه حتی یه کمکی همچین چیزی رو تجربه کنه؟ محققها برای اینکه این قضیه رو آزمایش کنن، اومدن یه ربات مجازی رو برداشتن و با روش تقویتی بهش آموزش دادن که یه بازی ویدیویی رو بازی کنه و محیط اطراف رو بگرده. حالا این “یادگیری تقویتی” یا همون “Reinforcement Learning” یعنی اینکه به ربات جایزه و تنبیه میدن تا یاد بگیره چطور رفتار درست رو انتخاب کنه.
وقتی ربات داشت مشغول بازی کردن بود، مغز مصنوعیش (یعنی شبکه عصبیش) داشت یه عالمه اطلاعات از محیط جمع میکرد. محققها بعد اومدن یه سیستمی ساختن به اسم “probe” که یه مدل ساده یادگیری ماشینیه (اینجا از نوع «Feedforward Classifier» استفاده شده، یعنی مدلی که سعی میکنه از یه سری داده، یه نتیجه رو حدس بزنه)، تا ببینن آیا میتونن فقط از روی فعال شدن نورونای ربات، جای دقیقش رو تو محیط حدس بزنن یا نه. یعنی اگه ربات تو ذهن خودش فهمیده باشه کجاست، پس یه جور “مدل دنیا” و “مدل خود” رو داره میسازه! این خیلی به اون بحث هوشیاری نزدیکه.
نتیجهها چی شد؟ خب، محققین دیدن که ربات واقعاً تونست یه مدل ابتدایی از خودش و دنیای اطرافش توی شبکه عصبیش بسازه. یعنی میشه گفت یه جور قدم اول به سمت هشیار شدن برداشت! البته خیلی ساده و ابتدایی بوده، ولی نشون داد که میشه با همین روشها یه جور شعور یا شناخت ابتدایی رو توی هوش مصنوعی ساخت.
جمعبندی داستان اینکه این تحقیقات تازه زمینهساز این شده که شاید تو آینده، ماشینها نهتنها باهوشتر و قویتر، بلکه یهجورایی “آگاهتر” هم بشن. این یعنی دنیای هوش مصنوعی داره کمکم به جایی میرسه که جنبههای انسانیتر و شبیهتر به ما پیدا کنه. حالا باید نشست و دید آینده چی برامون میسازه!
منبع: +
