شاید تو عمرمون چنتا بار فقط این آهنگای کریسمس رو شنیده باشیم که توشون میگن درخت کریسمس با تزیینات نقرهای و طلایی قشنگتر میشه. ولی خب، کدوممون فکر میکردیم واقعاً توی سوزنهای همون درختا یه ذره طلا باشه؟ تازه هم دانشمندا واقعاً اینو کشف کردن!
چند وقت پیش توی یه تحقیقی که ۲۸ آگوست تو مجله Environmental Microbiome منتشر شد، اومدن و دیدن تو سوزنهای یه نوع کاج به اسم کاج نروژی (اسم علمیش Picea abies هست) ذرههای خیلی کوچیک طلا هست. اما داستان فقط همین نیست! نکته جالبترش اینه که این درختا به کمک باکتریایی که داخلشون زندگی میکنن تونستن این تیکههای طلا رو جمع کنن. حالا باکتریای ساکن داخل گیاهها رو بهشون میگن اندوفایت؛ یعنی همزیستایی که کمک میکنن گیاه رشد کنه یا مواد مغذی رو بهتر جذب کنه و حتی به ساخت هورمون کمک میکنن.
مثلاً اینجا این اندوفایتها اومدن و ذرههای محلول طلا رو که با آب وارد ریشههای درخت میشن به صورت دونهدونه جدا کردن تا گیاه بهتر بتونه اونارو کنترل کنه. انگار یه جور کار معدنی به صورت بیولوژیکی انجام دادن! این پروسه رو بهش بیومینرالیزیشن یا همون زیست-معدنیسازی میگن؛ یعنی موجودات زنده، کانیها (مواد معدنی) رو داخل بدنشون تولید یا جمع میکنن تا اثرات ترکیبات سمی رو کاهش بدن یا بهشون کمک کنه تو محیطشون راحتتر زندگی کنن.
دانشمندا برای این بررسی رفتن سراغ درختهای حوالی معدن کیتیلا تو شمال فنلاند که بزرگترین معدن طلای اروپاست. از ۲۳ تا درخت کاج، ۱۳۸ نمونه سوزن گرفتن و توی سوزنهای ۴ تا درخت، این نانوذرههای طلا رو پیدا کردن! خب این نانوذرهها چیه؟ یعنی ذرههایی انقدر ریز که اندازهاشون فقط میلیونوم میلیمتر هست و با چشم دیده نمیشن.
حالا کلی از این باکتریاهایی که اسمشونم یه کم عجیب و غریبه مثل P3OB-42 ، Cutibacterium و Corynebacterium این کارو انجام میدن. این باکتریاها دور این ذرات طلا چیزی به اسم بیوفیلم یا لایه زیستی درست میکنن؛ بیوفیلم یهجور لایه چسبناک درست شده از قندای پیچیده و پروتئین که باکتریاها واسه زنده موندن داخل بافت گیاه ترشحش میکنن. این بیوفیلم باعث میشه ذره طلا جدا بمونه و اثر بدی روی گیاه نذاره.
یه نکته بامزه اینه که هرچی تو سوزن یه درخت طلا بیشتر باشه، تنوع این باکتریاها کمتر میشه! یعنی بعضی وقتا گیاه برای مقابله با فلزات سنگین، تعداد مشخصی باکتری نگه میداره که راحت تر با شرایط کنار بیاد. اینم دانشمندا قبلاً تو تحقیقای دیگه هم دیدن.
حالا اگه فکر کردی بموقع بری سراغ قطع کردن کاج و طلا درآوردن، باید ناامیدت کنم! اونقدرا این طلاها ریز و کم هستن که به زحمت حتی یک گرم هم نصیبت میشه. ولی همین که این درختا اینجوری طلا جذب میکنن، یه راه خیلی خوبیه واسه پیدا کردن معادن زیرزمینی طلا. مثلاً اگه بیان تو برگ درختا دنبال باکتریای خاص بگردن، میتونن بفهمن ته زمین طلا هست یا نه! اینو رئیس تیم تحقیق، خانم کایسا لهوسما گفته.
پس دفعه بعدی که رفتی تو پارک یا جنگل و یه درخت کاج دیدی، یادت باشه شاید یه عالمه طلا همین نزدیکیها، تو اون سوزنای نازکش قایم شده باشه! البته فعلاً باید به همون تزئینات طلایی مصنوعی رضایت بدیم 😉
منبع: +
