اگر عاشق عکسهای فضا هستی و دوست داری بدونی اونجا بالا بالاها چه خبره، این بار یه سوژه ناب و بامزه داریم! یه عکس فوقالعاده و عجیب از دو کهکشان مارپیچی که دارن حسابی با هم تصادف میکنن و کاملاً مشخصه که همه چی قاطیپاطی شده! عکس رو تلسکوپ فضایی جیمز وب (James Webb Space Telescope که میگن JWST هم صداش میکنن، همون تلسکوپ معروفیه که ناسا تو ۲۰۲۱ فرستادش فضا تا قشنگترین و عمیقترین عکسها رو برامون بگیره) با کمک رصدخانه چاندرا (Chandra X-ray Observatory که مخصوص دیدن نور ایکس یا همون اشعههای پرانرژی هست) گرفته.
حالا بپرسم این کهکشانها کجان؟ اسمشون NGC 2207 و IC 2163 هست و تو صورت فلکی سگ بزرگ (Canis Major) قرار گرفتن. حدود ۱۲۰ میلیون سال نوری با ما فاصله دارن! (سال نوری یعنی مسافتی که نور تو یک سال طی میکنه، یعنی خیلی خیلی دور!).
تصویر ترکیبیه، یعنی نورهای مختلف رو با هم قاطی کردن. دادههای مادون قرمز جیمز وب که بیشتر گرد و غبار و اجزای خنک مرکز و بازوهای کهکشانها رو نشون میده توی عکس به شکل سفید، خاکستری و قرمز دیده میشه. نورهای ایکس چاندرا ولی آبی هستن و مناطق پرانرژی رو نشون میدن، مثل ستارههای دوتایی (جفت ستارههایی که دور هم میچرخن)، بقایای ستارههای مرده و جایی که انفجار ابرنواختر (همون سوپرنوا، وقتی یه ستاره منفجر میشه) اتفاق افتاده.
این دو کهکشان داره یه جور تصادف آهسته و عجیب میشن؛ واقعاً مثل اینکه دو ماشین حسابی به هم زده باشن ولی این دهها میلیون سال طول میکشه! جاذبه هر دوتا باعث شده بازوهاشون کش بیاد، ستاره و گاز رو بکشن بیرون، و جاهایی رو فشرده کنن. این یعنی ممکنه کلی ستاره تازه اون وسطها شکل بگیره و خلاصه فضا حسابی آشوب شده! توی عکس هم واقعاً مثل یه تار عنکبوت شلوغ دیده میشه.
یکی از کارهای اصلی جیمز وب اینه که بهتر بتونه بگه توی مرکز کهکشانهایی که با هم ترکیب میشن چی میگذره. این اطلاعات به دانشمندها کمک میکنه مدلهای جدیدتری بسازن از اینکه کهکشانها چطور به هم میرسن، قاطی میشن یا حتی یکی میشن! برای همین این جفت کهکشان واقعاً سوژه ایدهآلیه.
جالب اینجاست که این عکس قشنگ فقط یکی از چهارتا عکسیه که ناسا همزمان منتشر کرد و همهشون با دادههای چاندرا ساخته شدن. مثلاً یکیش هست از NGC 6334 (همون جایی که پر از گاز و غبار روشن و درخشان برای ستارهسازی هست)، یکی هم از باقیمونده یه سوپرنوا (G272.2-0.3) و یکی هم از سیستم ستارهای R Aquarii که توش یه کوتوله سفید (white dwarf یعنی باقیمونده یه ستاره که سوخته و دیگه جمع و جور شده) به شکلی عجیبی داره مواد یه ستاره غول سرخ رو میدزده!
هر کدوم از این عکسها با ترکیب دید چاندرا (که متخصص نورهای خیلی پرانرژی مثل اشعه ایکسه) و داده جیمز وب، هابل (Hubble Space Telescope که محبوب بود و از ۱۹۹۰ فعاله)، اسپیتزر (Spitzer Space Telescope که از ۲۰۰۳ تا ۲۰۲۰ فعال بود) و تلسکوپهای زمینی درست شده. اینجوری دانشمندها میتونن تصویر کاملتری از اون چیزی که اون بیرون توی فضا اتفاق میافته داشته باشن.
خلاصه اگه بازم عکسهای عجیب و باحال فضا میخوای، حتما بذار یه سر به آرشیو ‘عکس فضایی هفته’ بزنی! مطمئن باش چیزهایی میبینی که هیچ جایی تو زمین پیدا نمیشن. آره، فضا واقعاً یه دنیای عجیبه و هر چی بیشتر نگاه کنی، قشنگتر و مرموزتر میشه!
منبع: +
