خب، بچهها، قراره یه داستان خیلی جذاب درباره یکی از خفنترین آتشفشانهای دنیا براتون تعریف کنم. اسمش کلیوچفسکوی (یا بعضیا بهش کلیوچفسکایا سوپکا هم میگن) هست و تو شبهجزیره کامچاتکای روسیه قرار داره. این منطقه کلاً خودش یه پارک تفریحی عظیم برای عاشقای آتشفشانه، چون حدود ۳۰۰ تا آتشفشان داره!
ماجرا از این قراره که تو تاریخ ۱ نوامبر ۲۰۲۳، ماهواره Aqua ناسا، یه عکس ماهوارهای خیلی خاص ازش گرفت. تو این عکس، یه ستون عظیمِ دود و خاکستر (بهش میگن «eruption plume»، یعنی ابری از دود و گرد و غبار و گاز سمی که موقع فوران یه جا جمع میشن) داره از قله بیرون میزنه و تا ۱۶۰۰ کیلومتر یا به عبارتی هزار مایل از اقیانوس آرام کشیده شده! نمیخوای باور کنی؟ ناسا خودش گزارش کرده!
ارتفاع این کولاک آتشفشانی هم رسید به ۱۲ کیلومتر بالاتر از سطح زمین! یعنی تصور کن تو پروازهای بینالمللی، جای توی ابرها، وسط دود و خاکستر گیر کنی! واقعاً به همین دلیل چندوقت پروازها تو اون منطقه کنسل شدن چون واقعاً خطرناکه.
خود قله کلیوچفسکوی هم از بیخ و بن غولآساست: ۴۷۵۴ متر ارتفاع داره (۱۵۵۹۷ فوت)، پس بلندترین آتشفشان کل آسیا و اروپاست! اینو هم Smithsonian Institution تأیید کرده — یه سازمان علمی معتبرِ جهانی که همه رویدادهای آتشفشانی رو ثبت میکنه.
حالا یه نکته خیلی باحال! موقع فوران اخیر که از ژوئن تا آخر دسامبر ۲۰۲۳ طول کشید، دو جریان گدازه اومدن بیرون که شکل «شاخهای شیطانی» پیدا کرده بودن. شبیه این تصویرای فانتزی که از شیاطین میکشیم. خلاصه کله آتشفشان شاخدار شده بود. گدازهها به خاطر حرارت و به لطف تصویرسازی «اینفرارد» (مادون قرمز، یعنی یه مدل عکاسی که گرما رو نشون میده نه فقط رنگ و نور طبیعی!) کاملاً تو عکس مشخص بودن. حتی ابرها رو هم با رنگ آبی نشون دادن که قاطی با دود آتشفشان نشه. این نوع عکسها رو بهش میگن «تصویرسازی کاذب رنگی»، که واسه محققها خیلی به درد میخوره.
کلیوچفسکوی اصلاً آتشفشان آرومی نیست. تو این صد سال اخیر، بیشتر از ۶۰ بار فوران کرده و فقط تو قرن بیست و یکم حداقل ۱۸ دوره فوران مختلف رو گذرونده. یعنی واقعاً یه «بچه شر» در جمع آتشفشانهاست! تازه، آخرین فورانش ظاهراً از آوریل ۲۰۲۵ شروع شده بوده و تا ماه می اون سال هم یه کم آرومتر شده ولی تموم نشده.
حالا یه دوست نزدیک هم داره به اسم بزیمیانی (Bezymianny) که کوه کوتاهتریه (حدود ۳۰۰۰ متر) و یه مدت فکر میکردن مرده (آتشفشان خاموشه)، تا اینکه سال ۱۹۵۵ یه دفعه زنده شد و از همون موقعم گاهی قاطی میکنه و فوران میزنه.
بجز این دوتا قله معروف، ۴ تا کوه دیگه هم تو فاصله حدود ۳۲ کیلومتری (همون ۲۰ مایل) شعاعی وجود دارن: اوشکفسکی، تولباچیک، زیمینا و اودینا. همهی این کوهها (به اضافه بزیمیانی و کلیوچفسکوی) تو ۱۰ هزار سال اخیر ساخته شدن که واسه عمر آتشفشان یه جورایی «نوجوان» حساب میشن. یعنی نسبت به خیلی از کوههای پیرتر دنیا، جوونن!
حالا چرا کامچاتکا پر از آتشفشانه؟ چون سر بیخِ «Ring of Fire» قرار داره! شاید اسمش رو شنیده باشی؛ یه کمربند آتشفشانی عظیم به طول تقریبی ۴۰ هزار کیلومتر دور تا دور اقیانوس آرام. اینجا جاییه که «صفحات تکتونیکی» (یعنی اون تیکه های عظیم پوسته زمین که دائم دارن به هم فشار میارن و تکون میخورن) همدیگه رو فشار میدن و بالای ۶۰ درصد آتشفشانهای خشکی و ۹۰ درصد زمینلرزههای دنیا درست همین محدوده رخ میده. یعنی هرچی آشوب و هیجان تو دل زمین هست، اینجا جمع شده!
راستی اگه عاشق تصاویر ماهوارهای و زمین از فضا هستی، کلی عکس باحال دیگه هم از مناطق مختلف دنیا مخصوصاً آتشفشانهای فعال گرفته شده — مثلاً “دریاچه ابرها” تو روسیه یا بارش کمسابقه برف آناناسی (!) روی کوههای هاوایی و کلی پدیده خفن دیگه که واقعاً دیدنیان.
در کل، کلیوچفسکوی مثل یه یادآوری بزرگه که به ما نشون میده طبیعت چقدر از ما قویتر و غیرقابل پیشبینیتره… حالا هی بریم آتشفشانها رو دست کم بگیریم!
منبع: +
