خب، آمادهاید با یه خبر عجیب درباره رتیلها حسابی شگفتزده بشید؟ محققها اخیراً چهار تا گونهی جدید از عنکبوتهای رتیل پیدا کردن که جنس مذکرشون «دست و پای جنسی» (که اسم علمیش Palp هست و بهش میگن پَلوپ، ابزاری که برای انتقال اسپرم موقع جفتگیری استفاده میشه) جوری درازه که اصلاً تو هیچ دستهبندی قبلی جا نمیشه!
آقا، داستان اینجوریه: معمولاً پهنای پَلوپهای رتیلهای نر حداکثر تا دو برابر طول سر و سینهشون میشه. اما این رتیلهای جدید، پَلوپهایی دارن که چهار برابر بالاتنهشون درازه و تقریباً نصف بلندترین پاشون هم قد میکشه. یعنی یه رکورد واقعی تو دنیای عنکبوتها! دلیلش چیه؟ دانشمندها میگن احتمالاً علت اینکه اینقدر بلند شدن اینه که رتیلهای ماده خیلی تهاجمی و گاهی تو حین جفتگیری شوهر بیچاره رو میخورن! بنابراین هر چی فاصله بیشتر باشه، شانس نجات نر بیشتر.
سرپرست این تیم تحقیقاتی کسی نیست جز دکتر علیرضا زمانی، عنکبوتشناس ایرانی دانشگاه تورکو فنلاند. خودش میگه از لحاظ ظاهر و DNA، این رتیلها اونقدر متفاوتن که مجبور شدن برای اونا یک سرده (Genus یعنی دسته زیستی بالاتر از گونه) جدید بسازن. اسمش رو هم گذاشتن “Satyrex”. اسم عجیب غریبیه؟ آره، اتفاقاً پشتش داستان هم هست!
از کجا اومده؟ “Satyrex” ترکیبیه از «ساتیر» (توی اسطورههای یونانی، ساتیر موجودیه نیمه انسان نیمه بز یا اسب که همیشه جنبهی مردونگی و حتی شوخیاند و معمولاً اعضای تناسلی بزرگی براشون تصویر میشه) و «رِکس»، که به لاتین یعنی پادشاه. خلاصه یعنی پادشاه ساتیرها!
این رتیلها کجا زندگی میکنن؟ بیشترشون لای درز سنگها یا توی لونههای خنک زیر زمین تو شبهجزیره عربستان و شاخ آفریقا پیدا شدن. محققها “Satyrex arabicus” رو تو عربستان، “Satyrex ferox” رو تو یمن و عمان، و “Satyrex somalicus” و “Satyrex speciosus” رو تو سومالی ثبت کردن. بررسیهاشون تو مجله علمی ZooKeys چاپ شده.
حالا یه نکته باحال: بین این چهار تا گونه، “S. ferox” هم بزرگتره، هم دعواییتره (Ferox یعنی وحشی). نر و مادش پاهاشون تا ۱۴ سانت درمیاد و خود پَلوپ نر هم دو سانت طول میکشه! تازه موقع خطر خیلی دفاعی میشه، پاهای جلوش رو مثل آماده حمله بالا میگیره و با مالش موهای خاص روی پاهاش یه صدای هیس بلند درست میکنه. (این کار، یعنی تولید صدا موقع تهدید، بهش میگن «stridulation»)
دانشمندها حدس میزنن دلیل این پَلوپهای دراز، دقیقاً همین باشه که موقع جفتگیری، نر بتونه فاصله بهتری از مادهی عصبانی بگیره و کله پا نشه و خورده نشه. چون مادهها حسابی خشنن!
فاز جالب دیگه اینه که با بررسی DNA و شجرهی ژنتیکی (یا همون مطالعهی فیلوژنتیک – یعنی دیدن اینکه کی به کی ربط داره از نظر ژن)، مشخص شده حتی یه گونه قدیمیتر از سال ۱۹۰۳ به اسم Monocentropus longimanus که فکر میکردن به یه سرده دیگه مربوطه، در واقع باید بره زیر همین سردهی جدید Satyrex قرار بگیره. چون پَلوپش هم فوقالعاده درازه.
در نهایت، این جور کشفیات نشون میده تو دنیای رتیلها واقعاً اندازه مهمه! محققها رسماً گفتن: “حداقل تو طبقهبندی رتیلها، اندازه واقعاً اهمیت داره!”
خب، همین بود داستان عجیب و بامزه رتیلهای پادشاه پَلوپهای دراز! راستش رو بخواید، دنیای عنکبوتها پره از عجایب. مثلاً میدونستید رتیلها پُرزدارن چون این موها اجازه نمیدن مورچههای ارتشی بخورنشون؟ یا انگلهایی تو طبیعت هستن که رتیل رو وادار میکنن روی نوک پاش راه بره و بعدش از گشنگی از پا میندازنش؟
در دنیای عنکبوتها همیشه چیزای تازه و عجیبی منتظر کشف شدن هست. حالا دفعه بعدی که یه عنکبوت سیاه و پشمالو دیدید، شاید یکی از این شاهان پَلوپ بلند باشه! 😉
منبع: +
