داستان از اونجایی شروع میشه که یه تیم تحقیقاتی داشتن لونهی کرکسها رو تو یه غار صخرهای تو جنوب اسپانیا بررسی میکردن و یهو به چیزی عجیب خوردن: یه جفت کفش علفی که مال دوران قرون وسطاست! حالا جالبتر اینکه وقتی بیشتر کنجکاوی بهخرج دادن و لونههای اطراف رو هم نگاه کردن، فهمیدن این کرکسها نسل به نسل وسایل قدیمی جمع میکردن و لونههاشون رو با کلی چیز تاریخی مثل تیکههای چرم، پارچه و نخ پر کرده بودن – خلاصه یه جورایی یه موزه طبیعی درست کرده بودن!
آنتونی مارگالیدا که یکی از نویسندگان این تحقیق و یه بومشناس (یعنی کسی که روابط جاندارها با طبیعت رو بررسی میکنه) تو موسسه Game and Wildlife Research اسپانیا هست، میگه شرایط خاص و خشک غار باعث شده این وسایل حسابی سالم بمونن. خلاصه لونههای کرکسها واسه خودشون یه جور موزه طبیعی شدن که تاریخو نگه داشتن.
تو این تحقیق که تو مجله The Scientific Naturalist چاپ شده (که یه مجله علمی درباره طبیعت و محیط زیسته)، اونا دوازده تا لونه کرکس ریشدار یا Bearded Vulture (اسم علمیشون Gypaetus barbatus هست که یه گونه کرکس استخونخوار و قلمبهسالار بود که الان بیش از ۷۰ ساله تو جنوب اسپانیا منقرض شده)، رو دونه به دونه بررسی کردن. این پرندهها عادت داشتن لونههاشون رو تو صخره ها بذارن و نسل به نسل کلی استخون، چوب، علف و وسایل مختلف توش جمع بشه.
اغلب چیزایی که دانشمندا تو این لونهها پیدا کردن، استخون حیوانات بود، حتی کلی سم و پوسته تخم پرندههای دیگه. اما حدود ۹٪ از این وسایل کاملا دستساز آدمها بوده: مثلاً پیچ تیرکمان یا همون crossbow bolt (یعنی تیر یا فلزی که برای شلیک کردن با تیرکمان استفاده میشه)، ۷۲ تا تیکه چرم، ۱۲۹ تیکه پارچه و ۲۵ تا وسیله که با علف اسپارتو ساخته شده بودن (علف اسپارتو یه جور علف مخصوص تو مدیترانهست که برای بافتن سبد، کفش و… استفاده میشه)، که وسطش یه کفش کامل و دست نخورده هم بوده!
این کفش علفیرو با روش کربن۱۴ (یعنی روش علمی برای تشخیص قدمت اجسام با اندازهگیری مقدار کربن رادیواکتیو توشون) آزمایش کردن و دیدن نزدیک ۷۵۰ سال قدمت داره! جالبه بدونین این کفشها تو گذشته به espadrille معروف بودن که الانهم تو مدلای مدرنش هنوزم با نخ و علف درست میشه و تو اسپانیا از دوران قرون وسطا، روستاییها همیشه از این کفشا میپوشیدن.
مارگالیدا میگه احتمالاً کرکسها همین دوران، این وسایل انسانی رو از جار و جنجال ده یا مسیرهای روستاییها کش میرفتن – خیال نکنین اینا مثل دزدای حرفهای میومدن حفاری باستانی کنن! به نظر میرسه کفش رو از پای یه دهقان غافل برداشتن و آوردن لونه.
حالا باحالترش اینه که از همون لونهای که این کفشو پیدا کردن، یه تکه چرم گوسفندی که با پودر گل اخرا خطخطی و نقاشی شده بود هم درآمده. (اخرا یعنی یه جور ماده رنگی طبیعی که تو رنگ قرمز یا نارنجی ازش استفاده میشه و تو وسایل باستانی پیدا میشه). دانشمندا اونرو هم با روش کربنگیری بررسی کردن و قدمتش حدود ۷۲۶ سال دراومده، یعنی تقریباً همدوره با همون کفش علفی.
کنار اینا، وسایل دیگه مثل یه تکه سبد مربوط به حدود ۱۸۰۰ میلادی و چند چیز کوچیک دیگه هم تو لونهها بوده – خلاصه از هفتخوان تاریخ گذر کرده بودن!
دانشمندا میگن این لونههای پر از وسایل کرکسهای ریشدار واقعاً یه گنجینه برای باستانشناساست، چون داخل غارها و پناهگاههای صخرهای ایبریا (یه جور منطقه تو اسپانیا و پرتغال) ثابت و خنک میمونن و به خاطر رطوبت پایین، وسایل آلی مثل چرم و علف شونصد سال سالم میمونن.
آینده تحقیق هم اینجوریه که میخوان همه چیا رو – چه استخونی و چه ساخت دست آدم – دقیقتر شناسایی و طبق لایهبندی لونهها، تاریخگذاری کنن که معلوم شه دقیقا از کدوم دوره مربوط به کیه. شاید کلی چیز باحالتر هم بعداً از تو این موزه طبیعی با پای کرکسی پیدا شد!
منبع: +
