خب، آمادهاید با هم سفری به دنیای عجایب نجوم بزنیم؟ چون به یه کشفی رسیدیم که حتی کلهگندههای ناسا رو هم متعجب کرده. دانشمندها با تلسکوپ جیمز وب ناسا تونستن سیارهای پیدا کنن که هر چیزی درباره سیارات میدونستیم رو تقریبا به چالش کشیده!
اول از همه، اسمِ این سیاره (یا بهتره بگم این موجود عجیب)، PSR J2322-2650b هست. راستش انقدر اسمش قلمبه سلمبهس که خب خود دانشمندها هم براش فک بلند شدن! این سیاره اندازهاش تقریباً شبیه مشتری خودمون (همون سیاره گازی غولپیکر تو منظومه شمسی) هست، اما کلا هیچ شباهتی بهش نداره.
حالا چرا عجیب و غریبه؟ چون دور یه ستاره معمولی نمیچرخه، بلکه دور یه “پالسار” حرکت میکنه. پالسارها همون ستارههای نوترونی فوقالعاده چگال هستن که بقایای انفجار ابرنواخترها هستن، یعنی یه جورایی اسکلت آهنی ستارههای مرده! نکته جالبتر اینه که اون پالسار به شدت سریع میچرخه و اندازهاش هم در حد یه شهره ولی جرمش همقد خورشید عزیزمونه.
فاصلهی این سیاره تا پالسارش؟ فقط حدود یه میلیون مایل! انقدر نزدیکه که هر هفت و نیم ساعت یه دور کامل دورش میزنه و دیگه حسابی تحت تاثیر جاذبه وحشتناک و تابشهای پرانرژی (مثل پرتوهای گاما) قرار داره. نتیجهاش این که این سیاره به جای گرد بودن، شبیه لیمو کشیده شده!
حالا اصل ماجرا اینجاست؛ جیمز وب تونست جو این سیاره رو بررسی کنه و دید با چیزی طرفه که تابحال نمونهش رو تو هیچ سیارهی دیگهای ندیده بودیم. نه اثری از بخار آب و متان (که عادیان)، بلکه جوّش پر از هلیم و کربنه! کربن هم توی ترکیب C2 و C3 پیدا شده یعنی مولکولهای غیرمعمول و حتی ابرهایی شبیه دود در اون بالاها شکل گرفتن! اصطلاحاً مولکولهای سادۀ کربن که رنگ جو رو متفاوت کرده. البته جالبتر اینه که زیر این سطح، به خاطر فشار عجیب، ممکنه کربن تبدیل به الماس بشه! یعنی اگه تونستی بری اونجا، شاید بتونی الماس جمع کنی.
نکته هیجانانگیز این سیستم اینه که ما معمولاً پرتوهای ستارهها رو میبینیم و سیارهها خیلی کمرنگ نشون داده میشن؛ ولی اینجا چون پالسار فقط پرتوهایی از جنس گاما میفرسته که تو ابزار وب دیده نمیشن، فقط خود سیاره برامون روشن مونده و دانشمندها میتونن حسابی جزئیاتشو بررسی کنن.
همین ترکیب غیرعادی دانشمندها رو به کل سردرگم کرده. اونا قبلاً انتظار داشتن سیارات معمولاً مثل مشتری باشن؛ یعنی یه ترکیب عادی از هیدروژن و کمی دیگر گازها مثل متان و بخار آب و… اما این یکی پره از کربن و هلیم خالص و هیچ توضیح مرسومی براش ندارن. حتی فرضیهای هم هست که شاید قبلا به شکل یه ستاره بوده، بعد با پالسار همراهش، کمکم لایههاش کشیده شده، درست مثل اون سیستمهای “بیوه سیاه”! (Black Widow Systems یعنی یه پالسار یه ستاره کوچیک رو ذره ذره قورت میده). ولی اینم بازم جوابگو نیست، چون قوانین هستهای نمیذاره ترکیباتی از جنس کربن خالص ساخته بشه.
یکی از دانشمندها پیشنهاد داده شاید موقع شکلگیری، کریستالهای کربن اومدن بالای جو و قاتی هلیم شدن. اما همچنان یه معما باقی مونده که چرا اکسیژن و نیتروژن که مواد طبیعی هستن، سر و کلهشون پیدا نشده!
خلاصه، این سیاره یه جور معمای کیهانیه که فعلاً هیچکس راهحلی براش نداره و همه رو متعجب و هیجانزده کرده. دانشمندها فقط تونستن کشفش رو تو مجله Astrophysical Journal Letters منتشر کنن و امیدوارن جواب سوالهاشون رو در آینده پیدا کنن.
پس فعلاً بازم دستمون از الماسای فضایی کوتاهه، ولی حداقل کلی راز جدید واسه کشف کردن داریم!
منبع: +
