اگه چند هفتهس خبری ازم نبوده، بدونین داشتم با یه مریضی دستوپنجه نرم میکردم و تازه دارم جون میگیرم! همین مریضی باعث شد خیلی به سیستم ایمنی بدنم فکر کنم. راستش رو بخواین، اصلاً نمیدونم سیستم ایمنی من چطوره یا چه خبر توشه! فقط یه عالمه سلول و پروتئین و مولکول جورواجور داره که کارشون اینه ازمون در مقابل هر چی مریضیه دفاع کنن. کل دنیای ایمنی شناسی اینقدر پیچیدهس که حتی خود ایمنیشناسها هنوز کلی چیز هست که باید کشف کنن.
حالا ماهایی که نه دکتر ایمنیشناسیم و نه سر رشتهای داریم، که دیگه هیچ! مثلاً خود من هفته پیش واکسن آنفولانزا زدم ولی واقعاً نمیدونم بدنم چه واکنشی نشون داد و آیا واقعاً زمستون جلوی ویروس آنفولانزا رو میگیره یا نه. تازه شوهرم هم همزمان با من واکسن زد و ته دلم هی موندم بدونم سیستم ایمنی کدوممون قویتر عمل میکنه!
حالا این وسط یه خبر جالب شنیدم: یه تست جدید دارن میسازن که میتونه بهت بگه سیستم ایمنی_BODY _چقدر سر حاله! جالبه که حتی بهت یه امتیاز هم میده! یعنی مثل یه نمره برای سلامت ایمنی بدنت.
یه نویسنده به اسم دیوید یوینگ دانکن، این تست رو انجام داده و کلی راجعبه تجربهش تو دوتا سایت معروف یعنی MIT Technology Review و Aventine نوشته. این تست رو آقای جان تسانگ (John Tsang) و همکاراش تو دانشگاه ییل درست کردن. هدفشون این بود که بفهمن سلامت سیستم ایمنی هر فرد چه وضعیتی داره.
خب، همین اول کار باید بگم تعریف “سلامت” خودش خیلی مبهمه. یعنی سلامتی فقط نبود بیماریه؟ یا مثلاً مربوط میشه به اینکه تو بدن چقدر مقاومی یا چطور با بالا رفتن سن کنار میای؟ خلاصه هرچی بیشتر بهش فکر میکنی، گنگتر میشه!
ولی به هر حال، تیم تسانگ اومدن سراغ آدمهایی که بیماریهای ایمنی داشتن (اونایی که یه ژن خاصشون مشکل داشته) و همینطور چند نفر کاملاً سالم (در کل ۲۲۸ نفر با بیماری و ۴۲ نفر سالم) تا بدنشون رو بررسی کنن. هدف این بود که طیف سلامت ایمنی تو این آدمها تحلیل بشه.
بحث اصلی سختی کار اینه که سیستم ایمنی یه دنیای صدها سلول و پروتئین مختلفه که هی با هم در ارتباطن و نقش بازی میکنن. (یه نکته جالب بگم: سال پیش یکی از دانشمندای Harvard به اسم انگ کوئی به خاطر تلاشهاش تو درک این سیستم پیچیده با کمک یادگیری ماشین، جزو نوآوران زیر ۳۵ سال MIT قرار گرفت. ایمیون دیکشنری (Immune Dictionary) درست کرده که مثل جدول تناوبی میمونه اما واسه سلولهای ایمنی! یادگیری ماشین یعنی یه جور هوش مصنوعی که سیستم میتونه با دیدن کلی داده، خودش الگوها رو یاد بگیره و پیشبینی کنه.)
تیم تسانگ اومدن چند تا تست سنگین روی نمونههای خون این آدمها گرفتن. تو این تستها فقط دنبال چیزای ساده نبودن؛ مثلاً تو آزمایشگاه معمولی که بری خون میگیرن، فقط چند تا عامل رو بررسی میکنن. ولی اینجا دیگه شاگرد اول بودن! هم بررسی کردن که سلولای خون کدوم ژنهاشون روشن بوده (یعنی چه ژنهایی فعال بودن)، هم انواع سلولهای ایمنی رو شمردن و هم بالای ۱۳۰۰ تا پروتئین مختلف تو خون رو اندازه گرفتن.
بعدش، با کمک همون یادگیری ماشین، اومدن بین این دادهها و سلامت بدن آدمها ارتباط پیدا کردن. آخرش رسیدن به یه سیستم امتیازدهی جالب به اسم IHM یا Immune Health Metric. این یعنی “معیار سلامت سیستم ایمنی”.
جالب اینجا بود که امتیازهای IHM رو برای یه سری آدم دیگه که تو مطالعات قبل شرکت کرده بودن هم حساب کردن. دیدن که این امتیاز شدیداً با چیزهای دیگهای که با سلامت بدن در ارتباطه، مثل واکنش آدمها به بیماری، درمان یا واکسن، تطابق داره. در واقع اونایی که اونور مریضتر بودن، امتیازشون هم پایینتر درمیومد و برعکس! نتایج این پژوهش پارسال تو مجله Nature Medicine چاپ شده بود.
دانشمندا امید دارن یه روزی این تست بتونه به موقع بفهمه کیها ریسک سرطون یا بیماریهای دیگه دارن یا مثلاً چرا بعضیا به درمان یا واکسن خوب جواب میدن و بعضیا نه.
البته هنوز راه داره که بیاد تو آزمایشگاهها و همه بتونن راحت بگیرنش. اگه مثل من کنجکاوی بدونی نمره سیستم ایمنیات چنده، فعلاً باید صبر کنی!
این داستان رو اول تو خبرنامه هفتگی The Checkup از MIT Technology Review خوندم. اگه خودت میخوای هفتهبههفته از این خبرای جالب باخبر شی، تو سایتشون ثبتنام کن!
منبع: +
