خب بچهها، بذارین براتون یکی از اون داستانهای باحال دایناسوری رو تعریف کنم! یه اسکلت تقریباً کامل از یه خزنده دریایی خیلی قدیمی کنار ساحل معروف “Jurassic Coast” تو انگلیس پیدا شده که دانشمندها گفتن یه گونه جدیده! این ساحل، یه نوار ۱۵۴ کیلومتری تو منطقه Dorset انگلیسه که واقعاً معدن فسیلهای عجیب و غریبه.
این فسیل که اسمش رو گذاشتن Xiphodracon goldencapsis، در واقع یه نوع ایختیوسور بوده. حالا شاید بپرسین ایختیوسور چیه؟ بذار راحت بگم: یه جور “هیولا-ماهی” دریایی زمان دایناسورها که خیلی وقت پیش زندگی میکرد و یه قیافهی بامزه و ترسناک با پوزه بلند مثل شمشیر داشت – واسه همین هم اسمش رو گذاشتن “اژدهای شمشیری” (Xiphodracon؛ xiphos به معنای شمشیر و dracon یعنی اژدها تو یونانی). این مدل حدوداً ۳ متر — یا همون ۱۰ فوت — قد داشته و چشمهاش هم واقعاً بزرگ بودن! (یه کم مثل شخصیتهای انیمیشنی!)
داستانش چطوری بوده؟ یه کلکسیونر فسیل به اسم کریس مور، سال ۲۰۰۱ این اسکلت رو پیدا میکنه. بعدش این فسیل رو میفروشه به موزه سلطنتی انتاریو کانادا، ولی چندین سال کسی جدی بهش اهمیت نمیده تا اینکه یکی از دانشمندها به اسم دین لوماکس (Dean Lomax)، تازه سال ۲۰۱۶ متوجه میشه چقدر عجیب و خاصه. اون موقع هنوز هیچکس نمیدونست این کشف، میتونه یه تیکه مهم از پازل تکامل این هیولاهای دریایی رو کامل کنه.
این فسیل مال دورهای از دوران ژوراسیک اولیه به اسم پلیِنسباکین (Pliensbachian) ـه. حالا پلیِنسباکین کِی بوده؟ بین ۱۹۳ تا ۱۸۴ میلیون سال پیش! اگه از این مدل ایختیوسور تو اون سالها فسیل داشته باشیم، میتونیم بفهمیم چه جوری این موجودات عجیب دریایی تو مسیر تکاملشون تغییر کردن و چرا بعضیهاشون از بین رفتن.
یه نکته جالب: این دوستمون که فسیلش پیدا شده، در واقع تو زندگیش خیلی هم خوششانس نبوده! دانشمندها تو بررسی اسکلتش دیدن که هم استخون پاهاش و هم دندونهاش یه جورایی بدشکل بودن — که یا نشوندهندهی آسیب جدی یا یه مریضی عجیبغریب تو دوران زندگیش بوده. از اون طرف، جمجمهش رو هم بررسی کردن و معلوم شده یه شکارچی گندهتر، احتمالاً یه ایختیوسور دیگه، یه گاز مفصل ازش گرفته و این داستان میتونسته دلیل مرگش باشه. خلاصه، اقیانوسهای زمان مزوزوئیک (مزوزوئیک: همون دورهی بین دایناسورها که پر هیولا بوده!) جای خیلی خطرناکی بودن!
یه نکتهی جالب دیگه هم توی این کشف هست: ایختیوسورهای قبل و بعد از دوره پلیِنسباکین واقعاً با هم فرق داشتن و فسیلهای این بازه خیلی کمیابن. این یعنی تو اون موقع یه تغییر بزرگ تو گونههاشون رخ داده. حالا کشف این Xiphodracon goldencapsis نشون میده این تغییره زودتر از چیزی بوده که قبلاً فکر میکردن. البته هنوز معلوم نیست دلیلش چی بوده!
راستی، اسم خاص این حیوان یعنی “goldencapsis” از اسم محلیه که پیدا شده: Golden Cap.
در حال حاضر، فسیل این ایختیوسور جذاب تو موزه سلطنتی انتاریو به نمایش گذاشته شده. چه بخواین بدونین چه بلاهایی سرش اومده و چه دوست داشته باشین تو ماجراهای عجیب دوران دایناسورها غرق شین، این داستان واقعاً شگفتانگیزه!
اگه دوست دارین از این دسته داستانهای فسیلی عجیب بیشتر بخونین، حتما یه سر به بقیه کشفهای باحال ایختیوسورهای سراسر دنیا بزنین. مثلاً ایختیوسور غولپیکر ۲۵ متری که اخیراً تو ساحل بریتانیا پیدا کردن یا اون فسیل کمیاب از شیلی که نشون داد یه مادر دو تا بچه (دوقلو!) داشته! دنیای هیولاهای دریایی پر از رمز و رازه!
منبع: +
