خب رفقا، امروز میخوام یه داستان خفن از اعماق تاریخ براتون تعریف کنم، درباره یه کله عجیب و دراز که توی یه غار ایتالیایی پیدا شده و معلومه ملت ۱۲۵۰۰ سال پیش کارای عجیبی با سرشون میکردن! این سر عجیب، اسمش “AC12” هست و میگن قدیمیترین مدرک تغییر مصنوعی شکل جمجمه توی کل اروپاست.
حالا چجوری داستان کشف شد؟ ماجرا از این قراره که تو دهه ۴۰ میلادی، باستانشناسها رفتن توی غار “Arene Candide” کنار ساحل شمال غربی ایتالیا و کلی اسکلت کشف کردن. خیلی از این اسکلتها سر جاشون نبود و تغییرشون داده بودن؛ به نظر میاد نوعی مراسم عجیب داشتن بعد از مرگ آدمها. وسط این اجساد، یه کله مرد بزرگسال با جمجمهای غیرعادی به اسم AC12 پیدا کردن، روی یه قبر دیگه گذاشته بودن.
حالا داستان اصلی از اینجا جالب میشه! تو دهه ۸۰ بعضیا فکر کردن این کله دراز شاید مال یه بیماری یا حادثه باشه که باعث شده جمجمه طرف وقتی بچه بوده، رشد غیرعادی داشته باشه. ولی یه گروه جدید اومدن سراغش و گفتن نه بابا، این قضیه چیز دیگهای باید باشه. “تغییر مصنوعی جمجمه”، یعنی جمجمه بچه رو وقتی تازه داره رشد میکنه، با پارچه یا تسمه سفت دورش میبندن که شکلش رو عوض کنن. یه جور بدنسازی جمجمهای(!) که نتیجهش یه کله خاص و دراز میشه. این کارو توی خیلی از فرهنگها جهان هم انجام میدادن. (تغییر مصنوعی جمجمه یعنی عمداً و با روشهایی مثل بستن پارچه دور سر بچه، شکل جمجمهش رو عوض کنن.)
برای اینکه بدون آسیب به استخوانها بفهمن واقعاً قضیه چیه، دانشمندها با سیتیاسکن – همون تصویرگیری پزشکی که سهبعدی همهچی رو نشون میده – استخوانها رو تیکهتیکه بررسی کردن و بعدشم از تکنیکی به اسم morphometrics (یعنی تحلیل فرم زیستی با ریاضیات و کامپیوتر) جمجمه رو با کلی نمونه دیگه از اطراف دنیا مقایسه کردن.
نتیجه اینکه همه نشون دادن سر این بندهخدا کاملاً شبیه جمجمههایی بود که قبلاً تو دنیا میدونستن تغییرشون دادن، نه شبیه سرهایی با بیماری یا آسیب. نکته باحالتر اینکه دانشمندها فکر میکنن احتمالاً دور سرش رو با پارچه محکم بسته بودن، که شکل بیضی و کشیده به خودش گرفته.
این کشف یعنی ملت اروپایی تو دوره “عصر سنگی” (Paleolithic یعنی زمانی که آدمها هنوز ابزارشون از سنگ بود) خیلی زودتر از چیزی که فکر میکردیم دنبال این بدنسازیهای عجیب و غریب بودن! البته هنوز کسی دقیق نمیدونه چرا این کارو میکردن. شاید واسه نشون دادن هویت یا موقعیت اجتماعی، یا اصلاً مُد اون دوران بوده! میگن رو دندون بعضی از اسکلتها هم نشونههایی پیدا شده که با چیزهایی مثل پلاگ یا دکمه تزئینی لپ صورتشون رو دکور میکردن. (پلاگ لپ یعنی یه قطعه کوچیک که تو لپ میذاشتن برای زیبایی!)
اما اینکه این کار چقدر رایج بوده یا چرا دقیقاً انجام میشده، واضح نیست چون بقایا خیلی تیکهپاره و ناقصن. یه حدس اینه شاید این AC12 با بقیه فرق داشته یا از یه جای دیگه اومده بوده. الان دارن روی DNA این آدمهای باستانی کار میکنن تا بفهمن شاید مهاجر بوده یا به یه قوم خاصی وصل بوده. (DNA یعنی همون ماده ژنتیکی تو سلولها که اطلاعات وراثتی رو حمل میکنه.)
این تغییر شکل جمجمه فقط مختص اروپا نیست! مثلاً قدیمیترین موردش تو آسیا مال حدود ۱۱۲۰۰ سال پیشه و تو استرالیا حتی نمونه بوده که ۱۳۵۰۰ سال پیش انجام شده؛ البته احتمالش هست این رسم توی نقاط مختلف دنیا مستقل ابداع شده باشه و فقط نقل فرهنگ نبوده، چون “بدن آدم همیشه یه جور بوم برای بیان هویت” تو هر فرهنگی بوده.
و البته جالب اینکه این بدنسازی جمجمهای! تو فرهنگهای آمریکای مرکزی و جنوبی خیلی معروفتره و نزدیک ۱۰۰۰۰ سال رایج بوده، اما حالا فهمیدیم تو عصر سنگ اروپا هم رگ و ریشه داشته.
حالا همه اینا رو گفتیم، باز دانشمندها نه میتونن بگن تغییر دادن سر رو خودشون اختراع کردن یا از بقیه یاد گرفتن. خلاصه، کله AC12 یه جور معما مونده ولی سرنخهای باحالی به تاریخ اروپا داده. شاید کله هر کدوم از ما، خودش یه داستان غمانگیز یا جالب داره! 😉
منبع: +
