رفقا تا حالا به این فکر کردین وقتی نمیدونی نتیجه کاری که داری انجام میدی چیه، چه حسی داری یا چجوری رفتار میکنی؟ یه مطالعه باحال انجام شده که دقیقاً اومده نگاه کنه این ابهام یا بیخبری از نتیجه، مخصوصاً وقتی پای برد و باخت وسطه، رو دلمون و ذهنمون چه تاثیری میذاره.
اصلاً از بازی مغزی شروع کنیم؛ اینا معمولاً آزمایشاییان که یه سری کار فکری به آدم میدن تا مثلاً توجهت سنجیده شه یا سرعت عملت بررسی بشه. خب، محققها اومدن تو یه تست آنلاینی هم وضعیت احتمال سود و ضرر رو درست کردن و هم این که به بعضیا بازخورد میدادن که کارت رو درست زدی یا نه، بعضیا رو هم تو خماری گذاشتن و هیچ فیدبک یا همون بازخوردی بهشون نمیدادن — “خب فیدبک مثلاً وقتی یه بازی میکنی و بهت میگه بردی یا باختی”.
حالا سؤال اصلی این بود: وقتی نمیدونی آخر کارت سود میکنی یا ضرر، یا اصلاً هیچ اتفاقی قرار نیست بیفته، یا بازخورد داری یا نداری، اینا رو انگیزه و احساسات چه تاثیری میذاره؟
نتایج خیلی جالب بود! وقتی آدم نمیدونه آخرش میبره یا میبازه — یعنی ابهام درباره بُرد و باخت داره — تحریکش بیشتر میشه، یعنی هیجانش بالاتر میره و حتی دقیقتر کار انجام میده! دقت کن، هم برد هم باخت، هر دو باعث شدن آدما هم هیجان بالا رو حس کنن، هم کارشونو درستتر انجام بدن!
اما وای به روزی که ابهامت درباره این باشه که اصلاً نمیدونی کارت رو خوب زدی یا نه چون بازخورد نمیگیری! یعنی نه برنده بودن، نه بازنده بودن، فقط نمیفهمی اصلاً درست کار کردی یا نه. اون موقع آدما هم هیجانشون کمتر شده (یعنی کمتر حس داشتن)، هم حالت مثبتشون پایین اومده (مثلاً کمتر خوشحال بودن)، هم کلاً بیحال و بیانگیزه شدن – بازیشون افت کرده، کمتر دقت کردن و حتی نگاه کردنشون به صفحه هم کمتر شده (توی تستا میشمرن که چقدر آدم به صفحه نگاه میکند، اینو میگن fixation count — “یعنی دفعاتی که چشمات یه جای خاص رو قفل میکنه”)
حالا جالبترش اینجاست که آدمها فرق دارن تو این که چهجوری با ابهام کنار میان— یکی ممکنه ابهام رو راحت بگیره، یکی اصلاً نمیتونه بیخبری رو تحمل کنه و استرسش میره بالا؛ اینو بهش میگن intolerance of uncertainty — “یعنی کسایی که تحمل بیخبری و ابهام براشون سخته یا حتی زجرآوره”. همینطور علائم اضطراب و افسردگی هم دیدن تأثیر داره: آدمایی که اضطراب یا افسردگیشون بالاتر بوده، هیجانات منفی بیشتری تجربه کردن و انگیزش پایینتری داشتن.
آخر ماجرا چی میخوایم بگیم؟ ابهام توی نتیجه، مخصوصاً وقتی برنده یا بازنده شدن مطرحه، بار روانی و انگیزه رو افزایش میده؛ ولی اگه اصلاً ندونی کارت رو درست انجام دادی یا نه، احتمالاً بیانگیزه و بیحال میشی! تازه این داستان برای هرکسی متفاوته، مخصوصاً اونی که با ابهام مشکل داره یا اضطراب و افسردگی قاطی ماجراست.
پس دفعه بعد اگه حس کردی نمیدونی نتیجه چی میشه و یه جور عجیبی انگیزه گرفتی یا برعکس بیحوصله شدی، بدون مغزت مشغول همین بازی با ابهام و بازخوردهاست!
منبع: +
