تا حالا براتون پیش اومده که همه چیز دور و برتون خیلی نامطمئن و بیثبات باشه و انگار زمان خیلی کشدارتر از همیشه میگذره؟ مثلاً وقتی اوضاع اقتصادی خرابه یا شغلتون در خطره، یه جورایی فاصلهی بین حالا و آینده، بیشتر و دورتر به نظر میاد. یه سری پژوهشگر اومدن دقیقاً همین موضوع رو بررسی کردن!
قبلاً خیلیها فکر میکردن وقتی شرایط ناامن و متزلزل میشه، آدما به پاداشها و جایزههایی که در آینده هست کمتر علاقه نشون میدن، چون حاضر نیستن صبر کنن. اسم این رفتار یه جورایی میشه reward discounting، یعنی ترجیح میدیم پاداش نزدیک رو بگیریم تا پاداش دورتر. معمولاً دانشمندها میگفتن دلیلش اینه که نرخ discount rate یا همون نرخ تنزیل ذهنی (یعنی ارزشی که برای آینده قائل میشیم) بالا میره.
اما این مقاله یه نگاه جدید به قضیه داره و میگه شاید اصل داستان این باشه که “درک ما از مدت زمان” توی این شرایط دچار اعوجاج میشه! یعنی چی؟ یعنی مثلا وقتی اوضاع بیثباته، ما تصور میکنیم اون تاخیری که باید برای رسیدن به پاداش صبر کنیم، طولانیتر از حالت عادیه.
پژوهشگرها با دادههای چند تا مطالعه مختلف نشون دادن که وقتی احتمال انتخاب پاداشهای با تاخیر کم میشه، همزمان افراد اون فاصلهی زمانی تا رسیدن به پاداش رو بیشتر حس میکنن. جالبه بدونین که این اتفاق بدون اینکه نرخ تنزیل ذهنی (discount rate) تغییر کنه، رخ داده! یعنی در واقع مغز ما مدت زمان رو طولانیتر درک میکنه، و همین باعث میشه که سمت گزینههای فوریتر بریم.
توی یه آزمایش دیگه، به شرکتکنندهها شرایط بیثبات (یا همون volatility، یعنی وقتی وضعیت دایم تغییر میکنه و قابل پیشبینی نیست) رو نشون دادن و فهمیدن هر کسی که تو این موقعیتها زمان رو طویلتر حس کنه، بیشتر دوست داره تصمیمهای کوتاهمدت بگیره.
پس خلاصهی قضیه اینه: هر وقت دچار نااطمینانی و بیثباتی میشیم، مغزمون یه کم بازی درمیاره و فاصلهی زمانی بین الان و نتیجه رو کشدارتر نشون میده. برای همین ترجیح میدیم هر چی زودتر به نتیجه برسیم و رفتارهامون بیشتر کوتاهمدت میشن — حتی اگه واقعاً نرخ تنزیل ذهنیمون تغییری نکرده باشه!
پژوهشگران میگن اگه بخوایم بفهمیم آدمها تو دورههای نااطمینانی چرا تصمیماتشون عوض میشه، باید به همین اعوجاج زمانی یا (Perceived temporal distortions) — یعنی این که زمان رو بلندتر یا کوتاهتر حس کنیم — توجه بیشتری کنیم. این نگاه میتونه کمک کنه بهتر بفهمیم چرا تو دوران بیثباتی، انتخابهامون هم کلی تغییر میکنن.
منبع: +
