خب احتمالاً شنیدین که کوه وزوویوس (Mount Vesuvius یعنی همون آتشفشانی که کنار شهر پمپی بوده) تو سال ۷۹ میلادی با یه انفجار باورنکردنی کل این شهر رومی رو داغون کرد و همهجا رو با خاکستر پوشوند. تا مدتها فکر میکردیم که کار پمپی همونجا تموم شد و مردم یا همون موقع مردن یا دیگه هیچوقت برنگشتن. اما طبق حفاریهای جدید، قضیه خیلی جالبتر و عجیبتر از این حرفاس!
اصلاً چی کشف شده؟
تازگیا توی پروژهای که تو بخش جنوبی پمپی به اسم «اینسولا مریدیونالیس» (Insula Meridionalis یعنی یه محله قدیمی تو مرکزشهر) انجام دادن، با آثار خاصی روبهرو شدن که نشون میده مردم بعد از اون انفجار برگشتن و حتی ۴۰۰ سال وسط خرابهها زندگی کردن! یعنی حدوداً تا قرن پنجم میلادی این شهر دوباره جون گرفته، البته نه اون شکلی که فکر کنیم یه شهر منظم و قانونی بوده؛ بلکه بیشتر یه مجموعه شلوغ و نامرتب، شبیه آلونکنشینی و اردوگاه وسط خرابهها.
چه کسایی برگشتن؟
قدیمیها که خودشون جون سالم به در برده بودن، دوباره برگشتن، البته احتمالاً آدمهای بیخانمان و فقیر شهرهای اطراف هم بهشون اضافه شدن. این افراد دنبال یه سقف و شاید کمی اشیای باارزش بودن که توی خاکسترها جا مونده بودن.
کجا زندگی میکردن؟
قسمتهای پایینی ساختمونها کاملاً زیر خاکستر رفته بود و کسی نمیتونست واردشون بشه. ولی طبقههای بالاتر هنوز دسترسی داشتن و مردم تو همونها خونه درست کردن. حتی زیرزمینها (cellar یعنی انبار زیرزمینی) رو هم از داخل ساختمونها باز میکردن و اونجا آشپزخونه، فر نان، آسیاب و این چیزا راه مینداختن!
پمپی بعد از وزوویوس چه جوری بوده؟
یه وضع کاملاً خراب و آشفته که تقریباً هیچ قانونی توش حاکم نبوده. مردم توی خرابهها میگشتن تا اموال خودشون رو پیدا کنن یا یه چیزی برای فروش یا زندگی پیدا کنن. خلاصه هرج و مرج خیلی زیاد بوده و کسی مثل زمان قبل جریان رو اداره نمیکرده.
چقدر آدم اونجا بودن؟
قبل از اون انفجار طبق تخمینها جمعیت پمپی و شهر کناریش هِرکولانوم (Herculaneum) با هم حدود ۲۵ هزار نفر بودن! اما هنوز دقیق نمیدونیم چند نفر موقع انفجار کشته شدن یا چند نفر تونستن جون سالم به در ببرن. تو حفاریهایی که از سال ۱۷۴۸ شروع شد، فقط بقایای ۱۳۰۰ نفر رو پیدا کردن و دو سوم شهر کشف شده. پس بشه گفت شاید فقط یک دهم جمعیت همونجا مردن، بقیه یا فرار کردن یا بعداً مردن.
بقیه کجا رفتن؟
تحقیقات قبلی نشون داده خیلی از آدمهایی که زنده موندن به شهرای دیگهای در جنوب ایتالیا مهاجرت کردن؛ مثل کومای، ناپل، اوستیا و پوتئولی (همهشون شهرهای ایتالیایی هستن و اون زمان پناهگاه مهاجرها بودن).
چی شد که بالاخره پمپی خالی شد؟
به نظر میرسه پمپی هیچوقت دیگه از اون ضربه وحشتناک سال ۷۹ بلند نشد و همیشه یه شهر زنده ولی درمانده و ناقص موند. شاید تو سال ۴۷۲ میلادی با یه فوران دیگهی وزوویوس بالاخره مردم کلاً ول کردن و رفتن. ولی اینم هنوز کاملاً ثابت نشده و تحقیقات ادامه داره.
یه نکته جالب درباره تحقیقات باستانشناسی:
خیلی وقتا باستانشناسها تو حفاریهای قدیمی عجله میکردن برسونن لایههای زیر خاکستر و به مجسمه و آثار هنری برسن؛ واسه همین، سرنخهای خیلی مهم از زندگی بعد از فوران رو نابود یا نادیده گرفتن. ولی حالا با حفاریهای جدید، دیگه کلی اطلاعات جدید و هیجانانگیز از این دوره عجیب و ناشناخته پیدا شده که بهمون نشون میده آدمها چطوری وسط خرابههای باستانی دوام آوردن!
در کل ماجرای پمپی فقط درباره یه شهر مرده تو خاکستر نیست؛ داستان زندگی دوباره آدماییه که وسط بدترین شرایط، دنبال یه چاره و یه شروع تازه بودن! اینم یادمون باشه که اون منطقه کلی داستان و راز نگفته داره که هنوز ممکنه کشف بشن و روایت جدیدی از سرگذشت مردم رو بهمون نشون بدن.
منبع: +
