داستان اینجوری شروع شد که یه تیم خفن از دانشمندای BBC با همکاری برنامه علمی NOVA تو آمریکا، گفتن بیا آدما و بستگان باستانیمون رو برگردونیم به زندگی! یعنی واقعاً با جدیدترین تکنولوژی مدلسازی سهبعدی اومدن و چهارتا مدل فوقالعاده واقعگرایانه از آدمهای ماقبل تاریخ ساختن. تازه یکی از اینا «هابیت» معروفه؛ همون Homo floresiensis که قدمتش خیلی کمه و قد یه بچه چهارساله امروزیه! یعنی یک متر بیشتر نبود واقعاً. فکر کن بزرگسالش اینقدر کوچیک بوده!
این مدلها قراره تو یه مستند پنج قسمتی به اسم «انسان» پخش بشه که داستان شگفتانگیز تحول ما آدمها طی ۳۰۰هزار سال اخیر رو روایت میکنه. از اینکه چطوری از آفریقا راه افتادیم و همه جای دنیا پخش شدیم، تا حتی رسیدنمون به قاره آمریکا از مسیر اون پل معروف بریگ (Bering Land Bridge یعنی پلی یخی که تو عصر یخ بین آسیا و آمریکا ایجاد شد)؛ خلاصه سفر کردیم و کلی ماجراجویی داشتیم.
حالا دانشمندا میگن وقتی Homo sapiens (یعنی همون انسان مدرن خودمون) تو آفریقا تازه ظاهر شده بود، حداقل شش گونه آدم دیگه هم همزمان باهاش وجود داشتن! توی این مستند، سهتا از این گونههای خفن رو بازسازی کردن: Homo erectus (انسان راستقامت، یکی از مهمترین اجدادمون)، Homo floresiensis (همون هابیت کوچولو) و نئاندرتالها. مدل چهارمی همیز بر اساس فسیلهای قدیمیترین H. sapiens تو مراکش ساخته شده.
اله الشاماهی – یه پالئوانتروپولوژیست باحال (یعنی کسی که استخوانای آدمای قدیمی رو بررسی میکنه تا بفهمه کی بودن و چطور زندگی میکردن) – مجری این مستنده. خودش میگه: «این دقیقترین مجموعه مدل سهبعدی فوقواقعگرایانه از گونههای انسانی هست که تا حالا تو تلویزیون نمایش داده شده.» یعنی تا حالا اینجوری همه باستانیها رو باهم ندیده بودیم!
روش ساخت این مدلها خیلی جالبه. اول کلی بازیگر انتخاب کردن که هیکل و شکل بدنشون شبیه همون انسانهای قدیمی باشه. بعد با صدها دوربین، ازشون عکس گرفتن و همه عکسها رو با کامپیوتر کنار هم چسبوندن تا تبدیل به یه مدل سهبعدی بشه. بعدش دانشمندای مشاور سرصحنه میان و کلی تحقیق روی فسیلهای واقعی میکنن تا شکل آناتومی هر نمونه رو با جزییات درست کنن.
یه چیز باحال دیگه هم اینه که رنگ پوست و چشم این مدلها رو هم براساس مطالعات ژنتیکی (یعنی تحقیق روی DNA و ژنهای باقی مونده از همون انسانها) تعیین کردن. مثلاً واسه مدل نئاندرتال، پوست روشن گذاشتن چون ژنهای مونده ازش نشون میده پوستشون روشن بوده. این کار باعث میشده که نئاندرتالها چون تو مناطق شمالی کمنور زندگی میکردن، راحتتر ویتامین D بسازن.
حالا بیایم یه نگاه به این سه گونه معروف بندازیم. Homo erectus، از حدود ۱.۸۹ میلیون سال قبل تا ۱۱۰هزار سال پیش زندگی میکرده. اولش تو آفریقا بوده، ولی بعد پخش شده تو آسیا و حتی شاید اروپا. اینا اولین آدمهایی بودن که واقعاً صاف و راست راه میرفتن و خیلیا معتقدن اولین گونهای بودن که آتیشو کشف و استفاده کردن — یعنی واقعاً سرآغاز بربیکیو و کباب و گرم کردن تو زمستونا!
Homo floresiensis، ملقب به هابیت، یه موجود کوچولوی باحال بوده که ۵۰هزار سال پیش تو جزیره فلورس اندونزی زندگی میکرده. فقط ۳.۵ فوت (تقریباً یه متر) قد داشته و میدونیم ابزار میساختن و از پس خودشون برمیومدن.
نئاندرتالها رو خیلیاتون شنیدین؛ بدنهایی مقاوم به سرما داشتن و حدود ۴۰۰هزار سال پیش تو اروپا، خاورمیانه و آسیای مرکزی پخش بودن. تا ۳۴ هزار سال پیش زنده بودن و جالبیش اینه که سالها با انسانهای مدرن قاطی شده بودن و حتی جفتگیری میکردن — این یعنی بعضی از ژنترینای امروزمون رو از اونا به ارث بردیم!
آخرین مدل هم بر اساس فسیلهای جبل ایرهود مراکش ساخته شده؛ فسیلهایی که فکر میکنن تقریباً ۳۰۰هزار سال پیش از Homo sapiens قدیمی به جا مونده. این استخوانا ترکیبی از ویژگیهای قدیمی و امروزی رو نشون میدن و باعث شدن دانشمندها بفهمن پیشینه ما انسانها حتی قدیمیتر از چیزیه که فکر میکردیم.
قراره این مجموعه مستند «انسان» روز دوشنبه ۱۴ ژوئیه تو بریتانیا از BBC Two پخش بشه، و همه قسمتا تو BBC iPlayer (البته فقط برای بریتانیا) قابل دیدنه. اگه آمریکا هستین از ۱۷ سپتامبر (۲۷ شهریور) رو PBS ساعت ۹ شب به وقت شرق آمریکا پخش میشه و میشه تو سایت PBS یا یوتیوب یا تو اپلیکیشن ببینید.
اگه هنوز برات سواله که خودمون درباره گذشتهمون چی میدونستیم و میخوای اطلاعات بیشتری داشته باشی، حتماً این مستند رو از دست نده. راستی! Homo sapiens یعنی اسم علمی نسل فعلی ما آدما. همین خودمون که داریم اینو میخونیم!
راستی، مدلسازی سهبعدی یعنی ساختن مدلهایی از آدمها با کامپیوتر به شکلی که انگار واقعی هستن. مطالعات ژنتیکی هم یعنی بررسی ژنها و DNA برای فهمیدن ویژگیهای جسمی نیاکانمون. فسیل هم یعنی استخوانها و بقایای بهجامونده از موجودات قدیمی که زیر خاک مونده.
پس منتظر مدلهای سهبعدی فوقالعاده و کلی داستان باحال درباره خانواده شلوغ انسانیمون باش. باور کن از دیدنش پشیمون نمیشی!
منبع: +
