داستان کشف جدید خیلی جالبه! فکر کن حدود ۱۱هزار سال قبل، یعنی وقتی هنوز کشاورزی تو ایران حتی شکل نگرفته بود، یه عده تو نزدیکی کرمانشاه جمع میشن و یه مهمونی حسابی راه میندازن. اینو از کجا فهمیدن؟ محققها تو یه سایت نوسنگی (یعنی دورهای که آدمها تازه کمکم داشتن روستا درست میکردن و کشاورزی راه میافتاد) به اسم آسیاب، بقایای ۱۹ تا گراز وحشی (همین حیوونایی که شبیه خوکوحشی هستن) رو کشف کردن که معلومه حسابی پخته و تقسیم شدن!
این گرازها چجوری پیدا شدن؟ خیلی شیک و منظم بستهبندی شدن و توی یه گودال داخل یه ساختمان دایره شکل نیمهزیرزمینی دفن بودن. یعنی انگار حیوونا رو بعد از سلاخی، همه رو کنار هم گذاشتن و بعد گور جمعی براشون درستکردن. تازه، جالبه که مخالف بازیهای رایج شکاری اون زمان بودن، چون معمولا توی اون دوره گراز محبوب شکارچیها نبوده. این خودش نشون میده که اون ۱۹ تا گراز اهمیت خاصی داشتن.
وقتی محققها حساب کردن دیدن اگر بخوای فقط همین ۱۹ گراز رو بین مهمونها تقسیم کنی، میتونه بین ۳۵۰ تا ۱۲۰۰ نفر رو سیر کنه! یعنی یا جمعیت منطقه بیشتر از اون چیزیه که فکر میکردیم یا بخش عمدهای از این گوشتا اصلاً خورده نشده و صرف مراسم قربانی شده. (قربانی یعنی یه سری مراسم مذهبی یا اجتماعی که توش حیوان یا چیزی رو به نشانه احترام به خدا یا طبیعت میکشن یا تقسیم میکنن).
حالا چیزی که این کشف رو خاص میکنه اینه که «نشونههای مهمونی گرفتن یا ضیافت» قبل از شروع کشاورزی خیلی کمه، ولی اینجا دقیقاً همچین چیزی رو داریم! جالبتر اینکه دندونای همین گرازها رو زیر میکروسکوپ بررسی کردن. با فناوریهای پیشرفته ژئوشیمیایی (یعنی روشهایی که ترکیبات شیمیایی رو دقیق بررسی میکنه و مثلاً میفهمه اون حیوان از چه منطقهای اومده)، معلوم شد گرازها از نقاط مختلف منطقه و حتی بعضاً دور، به محل مهمونی منتقل شدن! یعنی بعضیهاشون راه حداقل دو روزه رو اومدن تا برسن به این ضیافت. پس موضوع فقط شکار یه گله نزدیک نبوده، بلکه جمعآوری و آوردنشون خودش یه پروژه اجتماعی بزرگ بوده.
در واقع، محققها میگن این اجتماعات و جشنها نه فقط برای تفریح، بلکه برای تقویت ارتباطهای اجتماعی و شاید حتی ایجاد اتحادهای جدید بین گروههای مختلف مردم منطقه بوده. تصور کن، تو دورانی که هنوز مردم کشاورزی نمیکردن و غالباً شکارچی/گردآورنده بودن، برگزاری یه چنین دورهمیهایی باعث میشده روابط اجتماعی قویتر شه.
یه بحث جالب که مطرح شده اینه: شاید همین مهمونیها و ضیافتها زمینهساز شکلگیری کشاورزی بوده باشه! یعنی مردم که دور هم جمع میشدن و غذا میخوردن، احساس نیاز به منابع پایدارتر کردن و بهمرور، رفتن به سمت اهلیکردن گیاهان و حیوانات. اینجوری کمکم زندگی از شکار و جمعآوری به کشاورزی و دامداری تبدیل میشه.
البته بعضی محققها هم میگفتن ممکنه هدف این مهمونیهای آنچنانی فقط سیر کردن شکم نبوده، بلکه شاید یه جور معامله، دیپلماسی یا حتی مراسم مذهبی هم بوده؛ مثل امروزی که تو بعضی فرهنگها نذری میدن یا محفلهای اجتماعی از این قبیل برگزار میکنن.
در کل، کشف این ۱۹ گراز در آسیاب نه فقط یه داستان ساده از تاریخ شکار و خوراک نیست، بلکه نشون میده ۱۱هزار سال پیش مردم غرب ایران چه سطحی از همکاری و ارتباط اجتماعی داشتن و چقدر برای مناسبت و آیین جمع میشدن. شاید همین روح زندگی جمعی و مهمونی گرفتن کمکم بذر شروع تمدن کشاورزی رو هم تو دل همین مردم کاشته!
منبع این تحقیق تو مجله Communications Earth & Environment منتشر شده و حسابی هم بین محققای باستانشناسی سر و صدا کرده. خلاصه، دفعه بعد که خواستی مهمونی بگیری، بدون ایرانیها ید طولایی تو مهمونی گرفتن دارن، اونم از ۱۱هزار سال پیش! 😄
منبع: +
