یه داستان جالب از روزگار خیلی دور براتون دارم! میدونستین قبل از اینکاها تو پرو یه تمدن قدرتمند به اسم “واری” بودن که از حدود ۶۰۰ تا ۱۰۰۰ میلادی کلی کار عجیب و غریب کردن؟ این واریها کلی چیز عجیب ساختن: قبرهای مومیاییشده (یعنی مردههایی که بدنشون رو حفظ میکردن و مومیایی میکردن)، قربانی کردن آدمها، جواهرات و اشیای تزیینی با طلا و نقره و برنز، و ساختن شهرهایی شبیه هواری و پیکییاکتا که توش معبد و خونه برای پولدارها و افراد مهم داشتن.
ولی داستان اصلی اینه: تازه یه تحقیقی منتشر شده که پیشنهاد میده واریها برای اینکه امپراتوریشون رو گسترش بدن، مهمونها و بزرگان رو با آبجو خاصی که توش مواد روانگردان میریختن پذیرایی میکردن. روانگردانها یعنی موادی مثل الاسدی و امثالهم که فکر آدم رو تغییر میدن و آدم رو تو یه دنیای دیگه میبرن! البته اینجا صحبت از یه گیاه خاص به اسم “ویلسا”ه (vilca) که توش یه جور ماده توهمزا هست که وقتی با آبجو مخلوط میشه، اثرش کمتر ولی طولانیتر میشه. ویلسا از گیاهی به اسم Anadenanthera colubrina گرفته میشه، و آبجوشون هم از گیاه Schinus molle درست میکردن.
تو تحقیقات جدید نشون دادن دونههای ویلسا رو کنار بقایای آبجو پیدا کردن که نشون میده ممکنه مخلوط میکردنشون. حالا این تاثیر توهمزا لزوماً فوری نمیرفت و اثراتش ممکن بود کلی بمونه. همین باعث میشد کسایی که کنار هم آبجو میخوردن، بینشون احساس نزدیکی و همدلی بیشتری شکل بگیره. جالبه بدونین دانشمندان امروز میگن کسایی که همچین مواد روانگردانی میخورن (حتی در عصر مدرن)، معمولاً مهربونتر و بازتر میشن!
حالا فکر کن: هر چند وقت یه بار مهمونای ویژه به محوطههای سطح بالای واری دعوت میشدن، ایونتی که واقعاً خاص و به یادموندنی بوده. همشون توی یه حیاط کوچیک و دیوارهای بلند جمع میشدن، از بقیه دنیا جدا، و چند ساعت با هم میخوردن، میخندیدن، حرف میزدن، دعا میکردن… و البته آبجو روانگردان میزدن! محققان گفتن این جمعهای خاص باعث میشده افراد با هم رفاقت کنند و حتی دشمنیها کمتر بشه، که برای یه حکومت که میخواست هی بزرگتر و قدرتمندتر بشه، خیلی به درد میخورد.
جیکوب کر، یکی از نویسندههای مقاله، گفته که حتی اگه آدمها فقط سالی چند بار تو چنین مهمونیهایی آبجوی ویلسا میخوردن، اثرش میتونست تا مدتها تو ذهن و روانشون بمونه و مثلاً دیدگاهشون به دنیا رو کلی باز کنه.
البته بعضی باستانشناسهای دیگه درباره این نتیجهگیری خیلی مطمئن نیستن. مثلاً پاتریک رایان ویلیامز از دانشگاه ایالت آریزونا میگه اینکه دونههای ویلسا رو کنار آبجو پیدا کنن دلیل قطعی نیست که حتماً باهم قاطی میکردنشون. مثل اینه که آدم روی زمین یه کلید پیدا کنه و فکر کنه حتماً مال ماشینیه که اون دوروبر پارک شده. خودش میگه “وقتی رد شیمیایی ویلسا رو توی سفالهای لیوانهای آبجو پیدا کردن، اون موقع میشه بیشتر مطمئن شد.”
از اون طرف مری گلاوِسکی، رئیس گروه پژوهشی تمدنهای پیشاکلمبی، میگه تقریباً همه حکومتهای قدیم اون منطقه، واسه مذاکره سیاسی از مواد نشئهآور استفاده میکردن و شاید استفاده واریها خیلی متفاوت نبوده. ولی خب، مقاله رو “جذاب و فکر برانگیز” دونسته.
در کل، چه این تئوری دقیق باشه یا نه، معلومه که روابط اجتماعی و سیاسی تو تمدن واری با مهمونیها و مراسم مخصوص خیلی گره خورده بوده. حالا دیگه هر وقت اسم آبجو واری یا گیاه ویلسا به گوشتون خورد، بدونین پای یه سری جشن و مهمونی عجیب و پرماجرا وسط بوده که شاید حتی سرنوشت یه امپراتوری رو عوض کرده!
منبع: +
