بیاید یه داستان جالب رو درباره یکی از عجیبترین دلایل ناباروری با هم بخونیم! یه خانم ۲۹ ساله اهل لیتوانی، مدتی بود که با پارتنرش کلی تلاش میکردن بچهدار بشن، اما انگار بچه راه نمیاومد! حتی دو بار سراغ IVF یا همون لقاح مصنوعی رفتن (یعنی وقتی تخمک و اسپرم رو بیرون بدن ترکیب میکنن، بعد جنین رو وارد رحم میکنن)، ولی بازم خبری نشد.
خب، همه تستهای زنان و زایمان رو هم انجام داده بودن و دلیل پزشکی واضحی برای ناباروری پیدا نشده بود. البته تو گزارش پزشکها اشاره نکردن که اصلاً طرف مقابل هم تست داده یا نه، ولی فعلاً داستان ما درباره همین خانمه.
حالا نکته جالب اینجا بود که این خانم از قبل یه سری آلرژی داشت؛ مثلاً آسم داشت و به چیزهای ریز ریز هوایی مثل موی گربه، کپک و گرد و خاک حساس بود (این مواد رو آلرژن میگن، یعنی چیزهایی که باعث واکنش بدن توی افراد حساس میشن).
یه روز خودش شک کرد که نکنه همین آلرژیهاش ربطی به بچهدار نشدنش داره. پس رفت یه مرکز پزشکی تا تست بده ببینه واقعاً داستان چیه. اونجا آزمایش خون نشون داد که مقدار ائوزینوفیل توی خونش خیلی بالاست. (ائوزینوفیل: یه جور گلبول سفیده و کارش مبارزه با مواد آلرژیزاست، یعنی کسی که آلرژی داره معمولاً این سلولهاش فعالتره.) تستهای پوستی هم زدن و فهمیدن غیر از چیزایی که خودش میدونسته، به برخی مایتها (یعنی همون حشرات میکروسکوپی که تو گرد و خاک و رو تخت و بالشت پیدا میشن)، گرده علفها و درختها و حتی موادی که تو بدن سگ هست و حشرات پیدا میشه هم حساسه!
این وسط، یه ماده خاص به اسم Can f 5 یا پروتئین مخصوص سگها خیلی براش حساسیتزا بود. (Can f 5 یه پروتئینیه که توی سلولهای پوست و ادرار سگها هست و باعث آلرژی میشه.) نکته جالب اینه که اگه کسی به این پروتئین حساس باشه، احتمالاً به پروتئینهای مشابه تو اسپرم آدمها هم حساس میشه! یعنی بدنش فرقی بین اون پروتئین سگ و پروتئین توی مایع اسپرم قائل نمیشه!
حالا اینجا خانم برامون یه سرنخ جالب داد. گفت بعد از رابطه محافظتنشده (بدون کاندوم) با همسرش، همیشه بینیش میگیره و عطسهش میگیره. قبلاً دکترها اصلاً به این علامت دقت نکرده بودن، چون ربطی به ناباروری، اونم مستقیم، نداره!
پزشکها شک کردن به یه جور آلرژی خیلی کمیاب به مایع منی شوهرش (مایع پلاسمای اسپرم منظورمه، یعنی همون قسمتی از اسپرم که سلولهای اسپرم رو حمل میکنه و حاوی کلی پروتئین مختلفه). با تستهای بیشتر و استفاده از نمونه اسپرم شوهرش، مشخص شد بله! بدنش شدیداً واکنش نشون میده و به مایع اسپرم حساسیت داره. این رو Human seminal plasma allergy میگن. یعنی بدنش به پروتئینهای مایع منی مثل یه ماده آلرژن واکنش نشون میده! حالا این حساسیت یکی از دلایل نادر ناباروریه، چون باعث التهاب اندام تولید مثل میشه و نشستن جنین یا حتی رسیدن اسپرم به تخمک رو مختل میکنه!
اما سوال: چرا IVF هم جواب نداده؟ چون تو IVF اصلاً مایع اسپرم وارد بدن نمیشه و فقط خود سلول اسپرم تو آزمایشگاه با تخمک ترکیب میشه و جنین رو وارد رحم میکنن. شاید یه عامل دیگه هم هست، یا شاید آلرژیهاش سر IVF هم دست از سر بدنش برنداشتن!
برگردیم سر درمان! روش معمول برای کسایی که آلرژی به اسپرم دارن، استفاده از کاندومه که از تماس مستقیم با مایع اسپرم جلوگیری کنه. اما این خانم خب میخواست حتماً بچهدار بشه و استفاده از این روش رو قبول نکرد. (کاندوم درمانی راهحل برای جلوگیری از واکنش آلرژیه، نه برای بچهدار شدن!)
یه راه دیگه هست که تدریجاً مقادیر کم از مایع اسپرم رو وارد بدن طرف میکنن و کم کم دوز رو بالا میبرن تا بدنش به این پروتئینها عادت کنه (مثل واکسن آلرژی؛ بهش «Desensitization» میگن، یعنی حساسیتزدایی). اما این درمان تو لیتوانی اصلاً انجام نمیشه. پس نهایتاً بهش گفتن قبل از رابطه، داروی آنتیهیستامین بخوره تا شدت علائمش کم شه (آنتیهیستامین همون قرصهاییِ که خیلیها واسه آلرژی میخورن که عطسه و آبریزش و خارش کمتر بشه.)
ولی متاسفانه این روش هم جواب خاصی نداد و به خاطر همون حساسیت، نه تنها حامله نشد بلکه بعداً علائمش بدتر هم شد! سه سال بعد اومد و گفت علاوه بر علائم قبلی، الان وقتی با مایع اسپرم شوهرش تماس پیدا میکنه، بیرونش میسوزه، پلکهاش ورم میکنه و چشماش اشکآلود میشه! دیگه درمانی هم براش نبود و فعلاً قضیه همینطوری مونده.
راستش این آلرژی خیلییی کمیابه؛ تو کل دنیا فقط حدود ۸۰ مورد ازش گزارش شده! و هنوز پزشکها دقیق نمیدونن که واقعاً چقدر رو بارداری تاثیر میذاره، مخصوصاً اگه فرد مشکلات سلامتی دیگه هم داشته باشه.
در نهایت، داستان این خانم یه یادآوری مهمه: گاهی مشکلات ناباروری ممکنه هیچ دلیل واضحی نداشته باشه و حتی یه سری آلرژیها که به ظاهر ربطی هم به هم ندارن، با هم دست به دست هم بدن و جلوی بارداری رو بگیرن! پس اگه کسی با مشکلات این شکلی مواجه شد، بد نیست یه چکاپ کامل از لحاظ آلرژی هم بده.
یادآوری آخر: اطلاعات بالا فقط جنبه آگاهی داره و به هیچ عنوان جایگزین مشاوره پزشکی نیست. همیشه برای هر جور مشکل عجیب و غریب، با پزشک مشورت کنین!
منبع: +
