خب بچهها، آمادهاید یه خبر خفن از دنیای پزشکی بشنوید؟ تو «کلینیک کلیولند» (Cleveland Clinic) تو آمریکا یه جراحی بیسابقه انجام دادن که واقعاً شگفتانگیزه! موضوع اینه که دکتر «ماریان کوپریواناک» با تیمش برای اولین بار تونستن دریچه آئورت قلب چهار نفر رو فقط با یه برش کوچیک تو گردن و به کمک یه سیستم رباتیک تعویض کنن. کلاً قفسه سینه رو باز نکردن، یعنی دیگه اون جراحیهای سنگین با شکافتن سینه (که بهش Sternotomy میگن – یعنی با اره دنده وسط سینه رو میبُرن) رو دور زدن!
این جراحی، به قول خودشون، بر اساس “تکنیک دسترسی ترانسسرویکال” انجام شد. یعنی از راه گردن اومدن سراغ قلب! البته ربات همه کار رو کرد؛ این سیستمهای روباتیک مثل یه جفت دست جراح فوقپیشرفته عمل میکنن، تصویر و کنترل فوقالعاده به جراح میدن تا تو اون فضای تنگ کنار دریچه آئورت دقیقاً کار کنن. آئورت همون رگ اصلیه که خون رو از قلب میبره کل بدن، دریچهش اگه خراب بشه، هیچ بعید نیست آدم به خاطرش کلی اذیت بشه.
چند تا برش کوچیک تو چین طبیعی گردن ایجاد میکنن که از اونجا ابزارای رباتیک رو رد میکنن. یعنی دیگه خبری از بخیههای طولانی و برشهای بزرگ رو قفسه سینه نیست. جالبه بدونین این کار رو از عمل thymectomy الهام گرفتن (اینو هم یه جور جراحیه که غده تیموس تو قفسه سینه رو میکشن بیرون و قبلاً هم با ربات از راه گردن انجام میشد). بعد از اون دیگه دکتر کوپریواناک این تجربه رو توسعه داد و آورد برای تعویض دریچه قلب.
نتیجه چطور شد؟ فوقالعاده! هر چهار نفر فقط بعد چند روز مرخص شدن و دردشون با استامینوفن و ایبوپروفن کنترل شد، یعنی هیچ درد وحشتناکی نداشتن. یکی از بیماران فقط یه هفته بعد از عمل برگشت باشگاه، اون یکی دوباره رفت سراغ کشاورزی! اصلاً باورنکردنیه که مردم اینقدر زود میتونن به زندگی عادی برگردن.
یه نکته جالب: معمولاً تو مسیرهای کمتر تهاجمی مثل mini-sternotomy یا thoracotomy، جراحها با برشهای کوچیکتری وارد قفسه سینه میشن ولی باز هم باید بخشی از قفسه سینه رو ببرن. این روش جدید اما کلاً قفسه سینه رو بیخیال شده و از راه گردن میره سراغ قلب.
جدا از اینا، فرایند آمادهسازی تکنیک هم جالب بوده. دکتر کوپریواناک اول تو آزمایشگاه با جسد (جسد آزمایشگاهی یا cadaver—خاص آموزش پزشکی) تمرین کرده: اول یه سری ابزار قدیمی رو تست کرده، بعد خودش یه مدل ابزار جدید مخصوص این کار طراحی کرده. بعد که تونست رو حدود ۲۰ جسد موفقیتآمیز عمل انجام بده، تازه اجازه گرفتن روی بیماران واقعی امتحانش کنن.
یه سری اطلاعات فنی هم اگه دوست دارید بدونید: اون عملیات حساس که قلب رو به دستگاه میسپارن (بهش میگن cross-clamp؛ یعنی جلوی جریان خون رو بسته و قلب رو خاموش میکنن)، تو این چهار نفر به طور میانگین حدود ۱۴۰ دقیقه طول کشیده. البته دکتر خودش گفته با تجربه بیشتر، این زمان رو میخوان برسونن به ۹۰ دقیقه، حتی هدف غاییشون یه ساعته! الانم دارن ابزارای مخصوص کوچیکتر و نخهای دوخت جدید برای این فضاهای تنگ و باریک میسازن تا کار سریعتر شه.
چهار نفری که این عمل رو انجام دادن همه بین ۶۰ تا ۷۴ سال سن داشتن. سه نفرشون دریچه Inspiris Resilia گرفتن (یه مدل پروتز دریچه قلبیه که برای ماندگاری بالاش معروفه) و یک نفر هم دریچه Perceval L رو دریافت کرده. اکثرشون تو ۳-۴ روز رفتن خونه. یکیشون که بعدش دچار heart block (اختلال هدایت برق قلب، که گاهی بعد این نوع جراحیها پیش میاد) شد، براش باتری قلب (pacemaker – یه وسیله کوچیک الکترونیکی برای تنظیم ضربان قلب) گذاشتن و شیش روز بعد مرخص شد.
تا الان این عمل فقط تو همون مرکز انجام میشه اما هدف دارن که این پروسیجر رو استاندارد کنن تا مراکز تخصصی دیگه هم بتونن برا بیمارانشون اجراش کنن. متخصصان قلب مثل دکتر «سمیر کاپادیا» (رئیس بخش قلب کلینیک) هم خیلی به این روش امید دارن: “این جراحی یه پیشرفت بزرگ تو درمان کمتهاجمی تنگی دریچه آئورت (آئورت stenosis یعنی باریک شدن شدید دریچه که میتونه حتی باعث مرگ شه) حساب میشه. شاید خیلیا ترجیح بدن با این روش عمل کنن، اگه به همون اندازه جراحیهای باز، امن و موثر باشه.”
در کل، دکتر کوپریواناک و همتیمیهاش معتقدن این روش اصلاً میتونه ذهنیت امروز جراحی قلب رو تغییر بده—تصورش رو بکن که از گردن، بدون شکافت سینه و کلی درد و سختی، بیان دریچه قلبتو عوض کنن… آینده جالبه، نه؟
منبع: +
