خب بچهها، اگه فکر میکردین کشتی Endurance که تو سرگذشتهای قطب جنوب معروفه، خیلی خفن و ضدگلوله بوده، باید بگم که واقعیتش یه جور دیگه بوده! تحقیقات جدید نشون دادن که این کشتیِ شَکلتون کلی ایراد ساختاری داشته و اصلاً به اندازهی چیزی که همیشه تو داستانها میگفتن، واسه سفرهای قطبی قوی نبوده.
ماجرا از اونجا شروع میشه که ارنست شکلتون، کاشف معروف انگلیسی، سال ۱۹۱۴ با کشتی Endurance راهی قطب جنوب شد تا اولین نفری باشه که کل خشکی قطب رو پیاده طی میکنه. ولی همون اول راه، کشتیش میمونه تو یخهای دریای وِدل و بعد از ده ماه، یخ دریا اونو خورد و زیر آب فرستاد. خیلیا فکر میکردن دلیل اصلی غرق شدنش، جدا شدن سکان بوده (سکان همون قطعهایه که پشت کشتی جهت رو تعیین میکنه)، ولی تحقیقات جدید موضوع رو پیچیدهتر نشون میده.
پروفسور یوکا توهکوری که تو دانشگاه آلتو فنلاند روی مکانیک جامدات کار میکنه (مکانیک جامدات یعنی علم بررسی رفتار و مقاومت اجسام محکم مثل فلز، چوب و …)، از اعضای تیم بود که سال ۲۰۲۲ لاشهی Endurance رو پیدا کردن. یوکا بعدش حسابی اسکلت و ساختار کشتی رو زیر ذرهبین گذاشت و علاوه بر اون، دفتر خاطرات چندتا از خدمه و حتی نامههایی که شَکلتون برای زنش یا همکاراش نوشته بود رو هم بررسی کرد.
تو تحقیقات جدیدش که تو ژورنال Polar Record چاپ شده (یه نشریه تخصصی تو زمینه قطبشناسی)، یوکا چندتا نکته مهم رو آورده. مثلاً موتورخونهی کشتی Endurance خیلی بزرگ بوده و این باعث شده بخش زیادی از بدنه رو نشه حسابی تقویت کرد. تازه، برخلاف خیلی از کشتیهای قطبی اون دوره، Endurance تیرهای مورب نداشته؛ تیر موربها همون چوبها یا فلزهایی هستن که به صورت اریب تو بدنه میذارن تا جلوی له شدن توسط فشار یخ مقاومت کنه.
دفترچه خاطرات خدمه هم نشون میده که فقط سکان نبوده که مشکلساز شده. کشتی وقتی بین یخها گیر افتاده بود، دماغه (همون قسمت عقبی کشتی که بهش sternpost میگن)، کییل (استخونبندی اصلی کف کشتی)، بدنه و لیستونی که روی عرشه بوده هم همه آسیب جدی دیدن و همینا باعث سقوط Endurance شد.
یوکا میگه حتی یه تحلیل ساده هم نشون میده این کشتی اصلاً واسه حالت لهشدن بین یخهای قطبی طراحی نشده بوده! حالا نکته جالبتر اینه که قبل از سفر، دانش ساخت کشتی قوی مخصوص یخها وجود داشته و خود شکلتون هم ماجرا رو میدونسته. مثلاً تو نامهای به زنش قبل از سفر گفته بوده که Endurance به اندازه بقیه کشتیهایی که باهاشون قبلاً سفر کرده، قوی نیست. جالبه بدونین سه سال قبل از این ماجرا، شکلتون خودش پیشنهاد داده بوده که برای یه کشتی دیگه به اسم Deutschland حتماً تیرهای مورب بذارن؛ همون کشتی اتفاقاً تو همون شرایط یخی زنده موند! ولی چرا برای Endurance این تیرها رو اضافه نکردن، هیچکس دقیق نمیدونه.
درباره چی فکر میکنیم؟ شاید بحثهای مالی بوده یا وقت کافی نداشتن. شاید شکلتون فکر میکرد همینطوری هم میتونه کارو دربیاره! اما واقعاً دلیل اصلی تصمیمش همچنان یه رمز باقی مونده. یوکا توهکوری میگه: «میتونیم حدس بزنیم شاید مسائل مالی یا کمبود وقت دخیل بوده، اما واقعیت اینه که هیچوقت دقیق نمیفهمیم شکلتون چرا این انتخاب رو کرد. حداقل حالا شواهد بیشتری داریم که قصهها رو واقعیتر نشون میدن.»
در نهایت، اتفاقی که برای کشتی Endurance افتاد، ترکیبی از ایرادات ساختاری و تصمیمات عجیب شکلتون بود. این داستان بهمون نشون میده حتی قهرمانای بزرگ هم گاهی اشتباههایی میکنن یا تو شرایط سخت، دست به انتخابهای عجیبی میزنن.
اگه به داستانهای بیشتر درباره کشتی Endurance علاقه دارین، حتماً به جستجو درباره لاشهی این کشتی تو اعماق قطب جنوب یا تصاویر سهبعدی جدیدش سر بزنین؛ تازه زندگی موجودات دریایی خاصی هم رو لاشهی این کشتی کشف شده که خودش یه ماجرای جالب دیگهست!
منبع: +
