تا حالا به این فکر کردی چرا بعضیا نمیتونن از خریدن بلیت بختآزمایی ورزشی (Sports Lottery) دست بکشن؟ یعنی اونقدر جذبش میشن که تبدیل به یه عادت یا حتی اعتیاد میشه! این موضوع تو چین، مخصوصاً تو این روزا که اوضاع اجتماعی خیلی سریع داره تغییر میکنه، حسابی جلب توجه کرده. بریم با هم ببینیم داستان از چه قراره.
خب، وقتی جامعه داره سریع تغییر میکنه، کلی مسئله جدید و چالش به وجود میاد که باعث میشه مردم نسبت به آینده نامطمئن و نگران باشن. به این حس میگن “درک ریسک اجتماعی”؛ یعنی همون ترسی که از شرایط مبهم و ریسکی توی جامعه داریم. مثلاً ممکنه بگیم: “وای اگه فردا شغلمو از دست بدم چی؟” یا “نکنه اوضاع اقتصادی بدتر شه؟” این حس باعث شده کلی از مردم چین برن سراغ بلیتهای بختآزمایی ورزشی که هم یه جور سرگرمیه، هم به ورزش و خیریه کمک میکنه.
حالا مشکل از جایی شروع میشه که این سرگرمی کمکم از کنترل خارج میشه و بعضیا دیگه نمیتونن جلوی خودشونو بگیرن. یعنی به جای اینکه فقط گاهی بخوان شانس خودشونو امتحان کنن، میزنن به سیم آخر و پول زیاد خرج میکنن. این میشه “اعتیاد به قمار” (گمبلینگ ادیکشن)، که مثلاً آدم هر روز ذهنش درگیر این موضوعه و براش هزینه میده.
یه پژوهش جدید که با استفاده از نظریهای به اسم “نظریه شناخت اجتماعی” (Social Cognitive Theory یعنی همون مدل روانشناسی که رفتار آدما رو بر اساس تأثیر محیط و فکر خودشون بررسی میکنه) انجام شده، اومده دقیقاً رابطه بین حس ریسک تو جامعه و اعتیاد به بلیت بختآزمایی رو بررسی کرده. اونا از ۳۶۲ نفر بازیکن بختآزمایی تو چین نظرسنجی کردن و نتایجش رو با نرمافزاری مثل SPSS تحلیل کردن (این نرمافزارها برای آنالیز آماری دادهها استفاده میشن).
نتیجه چی بود؟ مشخص شد هرچی آدمها بیشتر حس کنن اوضاع جامعه ریسکی و پرخطره، احتمال اینکه به قمار ورزشی معتاد بشن هم بیشتره! یعنی حتی اگه هدفشون اول فقط سرگرمی باشه، ولی اون حس نگرانی و بیثباتی مثل یک عامل محرک عمل میکنه.
اما داستان اینجا تموم نمیشه! این پژوهش یه نکته مهم دیگه هم نشون داد: اگه آدمها “حمایت اجتماعی” داشته باشن – یعنی دوست و خانواده یا اطرافیانی که هواشونو دارن و باهاشون حرف میزنن – این حمایت میتونه تاثیر حس ریسک روی اعتیاد رو کم کنه. حمایت اجتماعی مثلاً همون وقتیه که دوستت هوات رو داره، حرفاتو میشنوه یا تو جمع خانوادگی احساس خوبی بهت میده. اینطوری اگه کسی هم از آینده بترسه، کمتر سراغ قمار میره چون یه شبکه حمایتی داره.
پس، خلاصه اگه قرار باشه با اعتیاد به بلیت بختآزمایی مقابله کنیم، بهتره برویم سراغ قویتر کردن شبکههای حمایتی جامعه. یعنی کاری کنیم مردم احساس تنهایی نکنن و بدونن اگه مشکلی پیش بیاد، کسایی هستن که کمکشون کنن یا فقط به حرفاشون گوش بدن. البته مسئولین هم باید سیاستهای بهتری بذارن تا میزان خطر و نگرانی تو جامعه کمتر شه.
در آخر، این تحقیق نشون میده عوامل روانی و اجتماعی چقدر توی رفتارای اعتیادآور نقش دارن. پس هم پشت تلفن رو داشته باشیم (یعنی حمایت اجتماعی واقعی) هم حواسمون به کسایی که زیاد سمت قمار یا شانسبازی میرن باشه. شاید فقط نیاز به یه شنونده خوب داشته باشن!
منبع: +
