حتماً تا حالا اسم استارلینک (Starlink) رو شنیدین! همون پروژه فضایی معروف شرکت اسپیسایکس (SpaceX) که اینترنت پرسرعت رو با هزاران ماهواره توی مدار زمین فراهم میکنه. حالا جدیداً خبر اومده که استارلینک میخواد از سال ۲۰۲۶ تعداد زیادی از ماهوارههاشو بیاره به مدار پایینتر. یعنی ماهوارههایی که قبلاً حدود ۵۵۰ کیلومتر بالاتر از زمین بودن رو میخوان بیارن به حدود ۴۸۰ کیلومتری.
ماجرا چیه؟ چرا این کارو میخوان بکنن؟ قضیه اینه که مدار پایین زمین — که بهش Low Earth Orbit یا همون LEO میگن، یعنی محلی که بیشتر ماهوارهها شناورن و بین ۲۰۰ تا ۲۰۰۰ کیلومتری زمینه — اینقدر شلوغ شده که همه دارن نگران تصادف و تیکهتیکه شدن ماهوارهها میشن! این نگرانیا مخصوصاً الان جدیتر شده چون هر شرکت و دولتی دوست داره یه عالمه ماهواره بزنه فضا: برای اینترنت، ارتباطات، عکس گرفتن از زمین و هزار تا پروژه دیگه.
«مایکل نیکولز»، یکی از مسئولای مهندسی استارلینک، گفته که توی سال ۲۰۲۶ همه ماهوارههایی که تو ارتفاع بالاتری کار میکنن پایینتر میان. این کار تقریباً یک سال طول میکشه و هدفش اینه که امنیت تو مدار زمین بیشتر بشه. چون هرچی فاصله ماهوارهها کمتر باشه و مدار فشردهتر باشه بهتر میشه فضا رو مدیریت کرد و خطر تصادف یا تیکهتیکه شدن کاهش پیدا میکنه.
یه دلیل دیگه اینه که اگه ماهوارهای خراب شه یا عمرش تموم شه، تو مدار پایینتر خیلی زودتر توسط اتمسفر زمین کشیده میشه پایین و میسوزه (به این کار میگن deorbit شدن یعنی ماهواره به طور طبیعی برمیگرده زمین). اینطوری ماهوارههای خراب دیگه دهها سال تو آسمون نمیمونن و زباله فضایی درست نمیکنن.
قضیه زباله فضایی (space debris) هم الآن واسه همه تبدیل به معضل شده؛ یعنی همون تیکهپارههای ریز و درشتی که از تصادف یا خرابی ماهوارهها به جا میمونه و میتونه به فضاپیماها و ماهوارههای دیگه آسیب بزنه.
جالبه بدونین استارلینک الان نزدیک به ۱۰ هزار ماهواره تو مدار داره! و قراره باز هم تعدادشون بیشتر شه، چون اینترنتشون رو به کلی کشور رو آوردهاند، از مصرفکنندههای عادی تا شرکتها تا حتی دولتها. ولی این شلوغی بدجوری نگرانکننده شده؛ حتی توی دسامبر یکی از ماهوارههای استارلینک تو مدار تقریباً ۴۲۰ کیلومتری یه انفجار داخلی داشته و باعث شده یک مقدار زباله فضایی تولید شه و ارتباط باهاش قطع بشه.
حالا همه: از دانشمندا و ستارهشناسها گرفته تا نهادهای نظارتی (regulatory bodies) و حتی خود اسپیسایکس، دارن میگن باید یه فکری واسه این وضعیت کرد! چون هرچی ماهواره بیشتری بیاد احتمال تصادف بیشتر میشه، و این یعنی مدیریت و امنیت فضا سختتر و سختتر.
خلاصه که پایین آوردن ماهوارهها به مدار حدود ۴۸۰ کیلومتری، باعث میشه، شلوغی کمتر بشه، خطر تصادف و زباله فضایی بیاد پایین و در کل هم به نفع امنیت فضا و آینده فعالیتهای فضایی باشه (اینطوری هم عملیات جدید راحتتره، هم ماهوارههای خراب سریعتر از داستان حذف میشن).
درکل این حرکت نشون میده استارلینک و اسپیسایکس دارن جدیتر به پایداری فضا (space sustainability یعنی مدیریت منطقی منابع فضایی و جلوگیری از آلودگی فضایی) فکر میکنن. و احتمالاً تو این مسابقه بزرگِ فرستادن ماهواره به مدار، شرکتهای دیگه هم مجبور میشن همین مسیر رو دنبال کنن.
پس اگه یه روز نگاه کردین به آسمون و ستارهی پرفروغی دیدین (که شاید یه ماهواره استارلینک بود!) بدونین که احتمالش هست چند سال بعد اون ماهواره سر از جو زمین دربیاره و واسه همیشه گم شه…
منبع: +
