ماجرای دو ستاره که دارن با هم می‌رقصن و اینشتین رو محک می‌زنن!

Fall Back

بذار براتون یه داستان کیف‌دار از دنیاهای دور بگم! یه جفت ستاره هستن به اسم ZTF J2130 که حدود ۴۰۰۰ سال نوری از ما فاصله دارن. البته ستاره‌شناس‌ها مدت‌هاست از وجودشون خبر دارن ولی الان برای اولین بار با کلی وضوح اون‌ها رو زیر ذره‌بین گرفتن و چیزای باحالی کشف کردن!

این دو تا ستاره یه جورایی دارن آخرای کارشون رو تجربه می‌کنن. یکیشون ستاره کوتوله سفید (White Dwarf) هست، یعنی هسته باقی‌مونده از یه ستاره مثل خورشید بعد از اینکه تموم سوختشو مصرف کرده و دیگه تقریباً خاموش شده. اون یکی هم بهش می‌گن Subdwarf؛ یه ستاره کوچولوی پیر که داره روزای آخرشو می‌گذرونه.

حالا داستان جالب‌تر اینه که این دو تا ستاره انقدر به هم نزدیکن که فقط تو کمتر از ۴۰ دقیقه کامل دور هم می‌چرخن! حتی کار به جایی رسیده که دیگه دارن به هم می‌چسبن و «مکیده شدن» شروع شده! یعنی جاذبه شدید باعث شده ستاره کوتوله سفید، کلی از مواد ستاره Subdwarf رو به سمت خودش بکشه و شکل هر دو تا کاملاً کشیده و عجیب بشه.

نکته خفن‌ش اینجاست که چون این ستاره‌ها حسابی سنگین و سرعتشون بالاست، دارن امواج گرانشی (Gravitational Waves) تولید می‌کنن. امواج گرانشی یعنی موج‌هایی که به قول اینشتین تو بافت فضا-زمان می‌زنن و به نوعی انگار کل فضا رو موج‌دار می‌کنن! وجود داشتن این امواج اولین بار سال ۲۰۱۵ واقعاً تایید شد.

این امواج باعث میشن انرژی از سیستم کم شه و دو تا ستاره آروم آروم هر سال به هم نزدیک‌تر بشن. ستاره‌شناس‌ها با تلسکوپ‌های پیشرفته تو آلمان و اسپانیا، کلی زحمت کشیدن تا دقیق‌ترین اندازه‌گیری‌ها رو انجام بدن و فهمیدن که این مدار کم کم داره جمع و جورتر میشه و هر ثانیه دو هزار ملک‌دانه (دو تریلیونیوم!) ثانیه کوتاه‌تر میشه!

این داستان کاملاً با پیش‌بینی‌های تئوری فعلی ما از گرانش جور درمیاد. اما خب دانشمندها همیشه دوست دارن از اینشتین و نسبیت عام (General Relativity یعنی همون نظریه معروف اینشتین درباره گرانش و خم‌شدن فضا-زمان) فراتر برن و دنبال فرصت‌هایی می‌گردن تا نظریات شیخ آلبرت رو حسابی امتحان کنن!

جالب‌تر اینکه بزودی یه رصدخانه فضایی به اسم LISA که معنیش میشه Laser Interferometer Space Antenna قراره توسط آژانس فضایی اروپا در دهه ۲۰۳۰ به فضا پرتاب بشه تا بتونه امواج گرانشی تولید شده توسط این زوج ستاره رو مستقیم اندازه بگیره. پس دانشمندها کلی هیجان دارن که بالاخره بتونن گرانش رو تو شرایط خیلی عجیب آزمایش کنن و شاید به جواب‌های جدید برسن.

آخر ماجرا چیه؟ این دو تا ستاره انقدر به هم نزدیک میشن که یه انفجار عظیم به اندازه یه سوپرنوا (همون انفجار سنگین ستاره‌ای که کل کهکشان رو روشن می‌کنه!) ایجاد میشه و شاید حتی این نور رو با چشم غیرمسلح هم بشه دید. پس فعلاً باید صبر کنیم و از دور نگاه کنیم که این دو تا ستاره دارن چطور اینشتین رو به چالش می‌کشن!

راستی، اگه از این داستان‌ها خوشت اومده پیشنهاد می‌کنم یه سر به داستان‌های مربوط به سیاه‌چاله‌ها و انفجارهای عجیبشون هم بزنی؛ کلی چیز عجیب‌تر تو فضا منتظر کشفه!

منبع: +