خب دیگه همه میدونیم که ویروس کرونا (همون SARS-CoV-2 که باعث بیماری کووید-۱۹ میشه)، کل دنیا رو حسابی به هم ریخته. دیدیم چقدر روی سبک زندگی، کار کردن، رفتوآمد و حتی تفریحمون تاثیر گذاشت. اما یه سوال جالب اینه: چرا شدت بیماری و حتی مرگومیر (همون نرخ کشندگی یا CFR، یعنی تعداد فوتیها نسبت به مبتلاشدهها، تو یک بازه زمانی خاص) تو مناطق مختلف، شهر به شهر فرق میکنه؟
یه تیم محقق (اسماشون Jacob Roxon و دوستاش) اومدن با استفاده از اطلاعات دم دستی و موجود برای ۱۱۸ نقطه از دنیا (مثلاً کدپستیها، مناطق شهری مختلف و کلی شهر) بررسی کردن که اصلاً چه عواملی تو شدت کووید-۱۹ نقش دارن.
حالا چی کشف کردن؟
این تیم یه مدل احتمالاتی (یعنی مدلی که با احتمالات و دادههای آماری کار میکنه)، ساختن و روش تو ۲۰ منطقه از ۴ شهر بزرگ آمریکا امتحان کردن. جالب اینجاست که این مدل براساس دادهی جمعیت و فاکتورهای شهری، قدرت پیشبینی دقیقی داره – فرقی هم نمیکنه شهر کجای دنیا باشه!
حالا منظور از فاکتورهای شهری چیه؟
- تراکم جمعیت: خب معلومه، هرچی آدمای بیشتری تو یه مترمربع زندگی کنن، ویروس بیشتر پخش میشه.
- رطوبت: یعنی مقدار آب تو هوا. به طور خلاصه، بعضی ویروسها تو شرایط مرطوب یا خشک عمر متفاوتی دارن.
- نحوه قرار گرفتن ساختمونها و نظم شهری: اینکه ساختمونها چقدر به هم چسبیدن یا چقدر فضا دارن خلاف جهت باد، تو پخش ویروس تاثیر داره.
یعنی فقط واکسن زدن و تست گرفتن و قرنطینه کافی نیست!
درسته که سیاستهای غربالگری (یعنی تست گرفتن از مردم) و واکسیناسیون و قرنطینه خیلی مهمه، ولی این مدل نشون میده عوامل محیطی و شهری هم حتماً باید جزو برنامهریزیهای مسئولین باشه.
یه نکته بامزه دیگه هم اینکه این مدل رو محققها با دادههای قبل از دوران کرونا روی بیماریهایی مثل آنفلوانزا (همون فلو) و ذاتالریه (یعنی عفونت ریه) امتحان کردن. فهمیدن شدت موج اول کرونا تقریباً مثل ذاتالریه بوده، بقیه موجهاش اما شدتشون اندازه آنفلوانزا بوده.
حتی این مدل به مسئولین اجازه میده بین مناطق مختلف شهر، ریسک و شدت بیماری رو پیشبینی کنن. یعنی مثلاً بفهمن منطقه X برای موج بعدی کرونا یا هر بیماری مشابه، چقد نیاز به امکانات بیمارستانی یا قرنطینه داره.
خلاصه اینکه:
- عوامل محیطی مثل جمعیت و نظم و ترتیب ساختمونها، فقط ظاهر شهر رو قشنگ یا شلوغ نمیکنن؛ واقعاً روی سلامتی و شدت بیماریهایی که از طریق هوا پخش میشن تاثیر دارن.
- برای مقابله با بیماریهای هوابرد مثل کرونا، فقط واکسیناسیون و تعطیلی شهر کافی نیست. باید حواسمون به شرایط محیطی شهر هم باشه و تو تصمیمگیریها لحاظ بشه.
پس دفعه بعدی که دیدی توی یه شهر کرونا وحشیتر ظاهر شد، فقط به تصمیم مدیرا یا واکسنها گیر نده؛ یک کم هم به معماری و جمعیت و محیط هم فکر کن!
منبع: +
