بذار یه داستان عجیب و باحال برات تعریف کنم! یه شرکت آمریکایی به اسم HGP Intelligent Energy LLC یه ایده جذاب زده بیرون: میخوان از راکتورهای هستهای قدیمی که تو زیردریاییها و ناوهای هواپیمابر نیروی دریایی آمریکا بوده، دوباره استفاده کنن و باهاش دیتاسنترهای هوش مصنوعی و کلی خونه رو برق بدن!
ماجرا چیه؟ خب، این روزها این هوش مصنوعیها (همون AI که مثلاً ChatGPT یا تولید متن و تصویر باهوش میسازه) انرژی وحشتناکی لازم دارن. دیتاسنترهایی که این اطلاعات و پردازشها توش انجام میشه، واقعاً تشنه برق هستن. پس همه شرکتها دنبال راههایی هستن که برق تمیز و زیادی براشون پیدا کنن — مخصوصاً الان که منابع برق سنتی مثل زغالسنگ و گاز هم دارن کم کم از نفس میافتن و آلودگی زیادی هم درست میکنن.
HGP اومده پیشنهاد داده به وزارت انرژی آمریکا که بیاید این راکتورهای هستهای ارتش رو بعد بازنشسته شدنشون بیاریم تو پروژه بزرگ دیتاسنتر تو شهر “اوکریج” (Oak Ridge) ایالت تنسی استفاده کنیم. این راکتورها رو از ناوها و زیردریاییها درمیارن و برای تامین برق مدرن به دیتاسنترها و حدود ۳۶۰ هزار تا خونه وصل میکنن! حساب کن حدود ۴۵۰ تا ۵۲۰ مگاوات برق بدون توقف به صورت دائمی خروجی میده — واقعاً عدد بزرگیه.
حالا یه توضیح کوچیک: راکتور هستهای یعنی یه نوع نیروگاه که از تقسیم هسته اتم انرژی تولید میکنه؛ تو ارتش آمریکا تو ناوها و زیردریایی این راکتورها رو کار گذاشتن تا همیشه دریا رو بدون نیاز به سوختگیری برن. حالا قرار شده بازنشستههاش برای ما تو شهرها بشه! دیگه اینجا بهش میگن “تولید برق پایه پاک”. یعنی یه منبع برق کاملاً بدون کربن و آلودگی که میتونه همیشه و بدون قطع و وصلی کار کنه (برخلاف خیلی از انرژیهای تجدیدپذیر که همیشه در دسترس نیستن).
هزینهاش چقدره؟ مثلاً یکی از نکات جذاب این طرح اینه که بازآفرینی و اتصال هر دو تا راکتور خیلی ارزونتر از ساخت یه نیروگاه هستهایِ نو درمیاد. مثلاً بین ۱ تا ۴ میلیون دلار برای هر مگاوات برق هزینهترینش میشه — عددش خیلی کمتر از احداث نیروگاه جدیده، به خاطر این که بدنه اصلی کار رو از قبل داریم و فقط باید مناسب مصرف شهری بکنیم.
جالبه بدونی راکتورهای موجود روی ناوها دو نوع بودن: بعضیاش مدل A4W ساخت شرکت Westinghouse و بعضیاش مدل S8G ساخت General Electric هستن. اما این راکتورها اصولاً برای پیشرانش (یعنی حرکت دادن کشتی و زیردریایی) ساخته شده بودن، نه برای وصل شدن به شبکه برق شهری. این یعنی یه عالمه بازطراحی و امنیت و تست لازم هست تا برای مصرف عادی مردم قابل استفاده بشن.
یه نکته فنی دیگه: این راکتورها با سوخت هستهای خیلی غلیظتری کار میکنن نسبت به نیروگاههای عادی برق ــ که همین هم خودش نگرانی برای مسائل امنیتی و نظارتی (Regulatory bodies یعنی ادارههایی که باید کار این سیستمها رو کنترل و تایید کنن) درست میکنه.
قرار هم هست که شرکت HGP بخشی از درآمد پروژه رو با دولت تقسیم کنه و یه صندوق مخصوص برای خارج کردن و دفع درست این راکتورها بعداً درست کنند (چون دفع زباله هستهای خودش بحث پر دردسریه!).
ایده کلی اینه که ساخت نیروگاههای هستهای نو سالها طول میکشه و هزینهش خیلی زیاده؛ پس شاید بازنگری و نو نگاهی به تکنولوژی قدیمی و بازنشستهها، راه میانبر و کمدردسرتری باشه. الان کلی کمپانی تکنولوژی دنبال همین مدل راهکارها هستن تا از پس برق دیتاسنترهای آینده با کمترین آلایندگی بر بیان.
البته کار منتقد هم کم نداره! خیلی از کارشناسا میگن که این راکتورها برای شبکه شهری بهینه نشدن و احتمالاً باید کلی بازبینی ایمنی و طراحی براش انجام بشه تا بشه امن به مردم برق داد. به هر حال، بحث و بررسیها ادامه داره و باید دید این ایده خارقالعاده واقعاً عملی میشه یا نه.
خلاصه، دنیای هوش مصنوعی و دیتاسنترها عجیب با داستانهای هستهای گره خورده — شاید بزودی خونمون با راکتور بازنشسته یه زیردریایی آمریکایی روشن بشه! عجیب و جالب، نه؟
منبع: +
