اگه تا حالا با کسی صحبت کردی که از دعواهای پدر و مادرش توی دوران کودکی حرف زده باشه، باید بدونی که این تجربهها خیلی بیشتر از چیزی که فکر میکنیم میتونن روی آدم تاثیر بذارن—هم روی حال خودشون، هم نسل بعدشون. به این بحث تخصصی میگن “انتقال بیننسلی آسیب”؛ یعنی اثرات منفیای که از یه نسل به نسل بعد منتقل میشن. مخصوصاً وقتی پای دعوا و درگیری والدین وسط باشه.
حالا اینجا یه سؤال پیش میاد: اگه بخوایم تحقیق و بررسی کنیم که یه نفر چقدر تو بچگیش شاهد درگیری و اختلافات والدینش بوده، اصلاً ابزار و روش مناسبی داریم؟ جالبه که تا حالا برای آدمهایی که فرانسوی صحبت میکنن چنین ابزاری موجود نبوده و این خودش یه خلأ بزرگ توی حوزه روانشناسی بوده.
برای همین یه گروه محقق کانادایی از استان کبک (Quebec) اومدن و دست به کار شدن. اونا یه ابزار کوتاه ساختن که اسمش هست PIC-SF؛ خلاصهش این میشه: Perceptions of Interparental Conflict – Short Form. یعنی یه پرسشنامه خیلی جمع و جور و کاربردی، دقیقاً برای اینکه آدمها بتونن خاطراتشون از درگیریهای بین پدر و مادر رو در بچگیشون بسنجن و نظر بدن.
قبل از اینکه بخوایم بگیم این ابزار چطوری کار میکنه، بیاید اول یه توضیح ساده بدیم: “پایایی” یا همان اعتبار ابزار یعنی اینکه آیا اگر دو بار این پرسشنامه رو به آدمهای مشابه بدیم، جوابها شبیه هم درمیاد یا نه. یکی از شاخصهای معروفش هم هست “آلفای کرونباخ” (Cronbach’s Alpha) که هرچی عددش به یک نزدیکتر باشه، یعنی ابزار خیلی مطمئن کار میکنه. توی این تحقیق، مقدار آلفای کرونباخ و همچنین یه شاخص دیگه به اسم “اُمگا مکدونالد” (McDonald’s Omega) هر دو 0.95 دراومدن که نشون میده ابزار حسابی قابل اعتماده! یعنی تقریباً هیچ چیزی نیست که ما رو تو کار کردن باهاش نگران کنه.
محققها این ابزار رو روی ۶۱۰ نفر پدر و مادر که بچه کوچیک داشتن امتحان کردن و میانگین سن کسایی که تو تحقیق بودن حدود ۳۹ سال بود. برای اینکه دقیقتر بفهمن ابزار چطوره، نمونه رو به دو تا گروه ۳۰۵ نفره تقسیم کردن و تستهای تخصصی انجام دادن. این تستها شامل “تحلیل عاملی” (Factor Analysis) بود؛ یه روش آماری برای اینکه بفهمن همه سوالها دارن عملاً درباره یه چیز صحبت میکنن یا نه. جواب اومد که بله! این پرسشنامه ساختارش یهدست و منسجمه (بهش میگن unifactorial)، به طوریکه ۷۴٪ از کل واریانس رو پوشش میده. یعنی بیشتر چیزهایی که این سوالات میپرسن، ریشه مشترک دارن و روی یه موضوع خاص متمرکز شدن.
از طرف دیگه، اومدن دیدن کسایی که تو بچگیشون بیشتر در معرض اختلافات والدین بودن، بیشتر هم گزارش دادن که تو اون دوران آسیب روحی بینفردی (یا همون interpersonal trauma) بهشون وارد شده. همچنین این خاطرات ربط داشتن به اضطراب و فشار روانی بالاتر (psychological distress)، مشکل تو توانمندیهای شخصی یا همون self-capacity alterations (یعنی مثلا احساس ضعف در حل مساله یا کنار اومدن با استرس)، و همچنین روشهای ناسالم برای حل اختلاف (مثل دعوا کردن یا پرخاشگری).
خبر خوب اینه که این ابزار جمعوجور و رایگان، دیگه برای محققها و کارشناسهای حوزه خانواده و روانشناسی آمادهست. یعنی از این به بعد راحتتر میتونن برن سراغ ریشههای خاطرات تلخ دوران کودکی و اختلافات پدر و مادر، و بر اساس دادهها خدمات دقیقتر و بهتری طراحی کنن.
یه جمعبندی سریع اینکه: اگه دنبال یه روش کوتاه، معتبر و ساده برای ارزیابی اثرات دعوای پدر و مادرها روی فرزندهاشون هستی—اونم تو حوزه زبان فرانسوی—الان دیگه ابزارش اومده و راه رو برای تحقیقات تازه و حتی راهکارهای جدیدتر باز کرده!
منبع: +
