یه خبر داغ از شرق دور روسیه! بعد از یک زلزله خیلی شدید با قدرت ۸.۸ ریشتر که هفته قبل اون منطقه رو لرزوند، ۶ تا از آتشفشانهای معروف شبهجزیره کامچاتکا (Kamchatka) باهم شروع کردن به فوران کردن. واقعاً شبیه یه راهپیمایی آتشفشانی شده اونجا!
اول Klyuchevskaya بود که در تاریخ ۳۰ جولای فوران کرد. البته، این آتشفشان قبل از زلزله هم نشونههایی از فعالیت نشون داده بود اما کارشناسان میگن به احتمال زیاد اون زلزله باعث شدیدتر شدن فورانش شده، نه اینکه خودش باعث فوران بشه. خلاصه هنوز دقیق نمیدونن این زلزله چقدر نقش داشته ولی قطعاً بیتأثیر نبوده.
بعدش هم بقیه آتشفشانها یکی پس از دیگری فعال شدن؛ مثلاً Shiveluch، Bezymianny، Karymsky، Avachinsky و Krasheninnikov. باحالتر اینکه آخرین مورد، Krasheninnikov، مثل اینکه اولینبار توی ۵۰۰ سال اخیرش بوده که فوران میکرد! یعنی یا حسابی شانسی این اتفاق افتاده یا زلزله واقعاً کلی سیستم ماگما (ماگما یعنی سنگ مذاب زیرزمینی قبل از اینکه بیرون بیاد آتشفشانی بشه) رو قلقلک داده.
همه این آتشفشانها روی حلقه آتش (Ring of Fire) قرار دارن؛ یه کمربند معروف توی اقیانوس آرام که تقریباً بیشترین فعالیتهای آتشفشانی و زلزلهای روی همین خطه. پس اگه بعضی وقتا خبر فوران و زلزله از اون طرفا میاد، تعجب نکنید!
خوشبختانه اتراف این آتشفشانها خیلی پر جمعیت نیست، واسه همین خطر خاصی زندگی مردم اونجا رو تهدید نمیکنه. البته یه مشکل میتونه برای پروازها باشه، اگه خاکستر آتشفشانی رو وارد موتورشون کنه، که اینم برای هواپیماها خیلی خطرناکه. پس معمولاً مناطق اطراف رو تحت کنترل دارن.
هارولد توبین (Harold Tobin)، زلزلهشناس، گفته چنین فعالیتهایی توی کامچاتکا چیز عجیبی نیست. هر لحظه تو دنیا بین ۴۰ تا ۵۰ تا آتشفشان دارن به صورت فعال فوران میکنن. بنابراین این قضیه زیاد عجیب نیست، فقط این دفعه توجه همه به خاطر زلزله شدید جلب شده.
یه سوال هم این وسط پیش میاد: آخه واقعاً زلزله باعث فوران این همه آتشفشان شد؟ قضیه پیچیدهست! بعضی وقتا این دوتا اتفاق کنار هم توی مناطق فرورانش (Subduction Zones – یعنی جایی که یه صفحه تکتونیکی زیر یه صفحه دیگه میره و باعث میشه سنگهای داغ بیان بالا و آتشفشان درست شه)، رخ میدن. معمولاً وقتی یک زلزله بزرگ اون زیر رخ میده، تنشهای پوسته زمین عوض میشه و ممکنه به ماگما کمک کنه راحتتر راهش رو به سطح باز کنه و فوران کنه. ولی اینکه همیشه اینجوری باشه نه!
یه مثال بزنم: بزرگترین زلزله ثبتشده در تاریخ، با قدرت ۹.۵ ریشتر، سال ۱۹۶۰ تو شیلی بود که اون موقع هم چندتا آتشفشان بعدش فعال شدن. پس این ارتباط میتونه وجود داشته باشه ولی به سختی میشه گفت صددرصد دلیلش همین بوده.
راجع به یکی دیگه از آتشفشانهای اون منطقه یعنی Mutnovsky هم وزارت شرایط اضطراری روسیه گفته که فعلاً فقط فعالیت حرارتی نشون داده و هنوز فوران نکرده ولی هیچکس نمیتونه پیشبینی کنه که کی و آیا اصلاً فوران میکنه یا نه (فعالیت حرارتی هم یعنی دماش شدیداً رفته بالا و تو تصاویر ماهوارهای حرارت غیرعادی دیده شده).
در کل، شبیه اینکه کامچاتکا فعلاً داره حسابی خودش رو نشون میده اما دانشمندا میگن هیچکدوم از اینا غیرعادی یا نگرانکننده نیست — حداقل از نظر علمی! واسه پروازها و ماجراجوها بهتره با احتیاط عمل کنن اما مردم به خاطر دور بودن منطقه، آسیب جدی ندیدن.
پ.ن: اگه دوست داری بدونی چه آتشفشانهایی تو آمریکا فعاله یا میخوای تو ۱۰ دقیقه هرچی آتشفشان بلدی نام ببری، یه آزمون آنلاین جالب هم براش هست که میتونی امتحان کنی!
پس دفعه بعدی که خبر از فوران آتشفشان تو اخبار دیدی، بدون که این اتفاقا روی کره زمین نهتنها عجیب نیستن، بلکه کاملاً جزئی از روال طبیعی این سیاره شگفتانگیزه.
منبع: +
