خب رفیق، اگه تاحالا برات سوال پیش اومده که کشورها چطوری راهنماهای مهمی مثل دستورالعملهای مراقبت بارداری سازمان جهانی بهداشت (WHO) رو واسه خودشون بومی و دیجیتال میکنن، حتماً این داستان برات جذابه! بیاید با هم بریم سراغ ماجرای جذاب سازگار کردن یک ماژول دیجیتال مراقبت بارداری (که بهش ANC Digital Module هم میگن – یعنی همون سیستمی که کار مراقبت خانمهای باردار رو هوشمند و سادهتر میکنه) تو کشورهای زامبیا و رواندا.
داستان از اینجا شروع شد که وزارت بهداشت این دو کشور تصمیم گرفتن راهنمای بارداری شون رو بر اساس آخرین نسخهی سال ۲۰۱۶ WHO آپدیت کنن و بهترش کنن. حالا واسه اینکه این کار فقط رو کاغذ نمونه، یه تحقیق اجرا کردن که تمرکزش روی اجرا یا همون implementation science interventions بود. (صلاح بدونید: implementation science یعنی علمی که میگه چطوری یه راهنما یا دستورالعمل رو واقعا تو زندگی و سیستم درمانی مردم اجرا کنیم که واقعا کار کنه!)
توی این پروژه، پنج استراتژی مختلف برای پیادهسازی در نظر گرفتن. یکی از مهمترینهاش استفاده از همون ماژول دیجیتال بود که یه جور نرمافزاره و مثل دستیار هوشمندی واسه پزشکها و مراقبین سلامت کار میکنه. مثلاً خودش بهشون پیشنهاد میده چه چکهایی رو انجام بدن یا یه جور پروندهی دیجیتال برای هر مامان باردار داره. اینطوری هم سرعت کار بالا میره، هم خطا کمتر میشه.
اما خب، همینجوری نمیشه سریع رفت سراغ اجرا. اول باید سیستم رو طبق شرایط هر کشور تنظیم کنن. اینکار تو سه مرحله شکل گرفت: اول اون ماژول مرجع جهانی رو گرفتن و واسه رواندا و زامبیا یه نسخه اختصاصی ساختن، حتی مواد آموزشی مخصوصبهش هم درست کردن. دوم، کلی از کادر درمان محلی رو آوردن و آموزش دادن که چطور با این ماژول کارکنن و نظر و ایرادهاشون رو هم بگن. سوم، تیم تحقیقاتی داخل هر کشور اومدن با روشهای کیفی (یعنی مصاحبه و اینجور چیزها) دقیقاً بررسی کردن که کاربری واقعی این سیستم تو هر مرکز درمانی چجوریه و پرسنل درمانی چی دوست دارن یا از چی شاکین.
مربیها و کارمندان مراقبت بارداری تو یه دوره سهروزه آموزش دیدن که چطور با این ابزار کار کنن. بعدش با مصاحبه و نظرخواهی، تجربههاشون بررسی شد و این باعث شد سه تا موضوع مهم کشف شه:
۱. تجربهی استفاده از ابزار دیجیتال تو محیط درمانی: خیلیها براشون جدید بود و یه کم اولش نگرانی داشتن، ولی کمکم مزایاش رو دیدن.
۲. نقاط قوت و چالشها: مثلاً کارها سریعتر شده، ولی بعضیها نگران بودن اگه برق بره یا سیستم هنگ کنه چیکار کنن.
۳. پیشنهادهایی برای قویتر شدن ابزار: اینکه چطور این ابزار رو بهتر کنیم تا تو کل سیستم سلامت جا بیفته و همه دوستش داشته باشن.
همین بازخوردها باعث شد که ماژولها واسه هر کشور بهمرور اصلاح بشن. یه نکته جالب این بود که تو تست اولیه باگها یا اشکالها کشف شد و تیم فنی سریع رفعشون کردن. کمکم قابلیتهایی مثل داشبورد (dashboard یعنی صفحه مدیریتی که آمار و اطلاعات حیاتی رو در لحظه نشون میده) هم به ابزار اضافه شد که پزشکها بتونن راحتتر تعداد و وضعیت مامانها رو ببینن. مواد آموزشی هم هی آپدیت شد تا یادگیری و کار کردن با ماژول واسه همه راحتتر باشه.
در واقع، این مسیرِ همیشگی اصلاح و آپدیت، باعث میشه که ماژول واقعاً به درد شرایط مخصوص هر کشور بخوره و فقط یه ترجمه ساده نباشه. به همین خاطر، این پروژه شد یه نمونه عالی برای رویکرد SMART Guideline سازمان جهانی بهداشت. راستی، اسم SMART Guideline یعنی دستورالعمل هوشمند که خودش رو با شرایط و دادههای جدید سازگار میکنه، نه اینکه فقط یه فایل PDF قدیمی باشه!
خلاصه، ترکیب آگاهی علمی، تجربه میدانی و گوشدادن به کادر درمان محلی، باعث شد یه ابزار دیجیتال حسابی کاربردی برای مراقبت از سلامت مامانها تو رواندا و زامبیا ساخته شه. اینجاست که علم و تکنولوژی و مشارکت آدمها کنار هم معجزه میکنن!
منبع: +
