خب رفقا، بیاید این قضیه دلهرهآور دود و آتیشسوزیها تو آمریکا رو با هم بررسی کنیم. یه تحقیق خیلی جدید نشون داده که اگر اوضاع همینجوری ادامه پیدا کنه، تا سال ۲۰۵۰ ممکنه هر ساله تا ۷۰ هزار نفر فقط به خاطر دود آتیشسوزیها تو آمریکا بمیرن! باور کردنی نیست؟ خب بذارید همه داستان رو براتون باز کنم.
اول از همه، آتیشسوزیهای جنگلی که این سالها کلی زیاد و شدید شدن، خودشون یه عالمه دود درست میکنن که پر از ذرات ریز و خطرناک هست. این دونههای ریز که بهشون PM2.5 میگن (یعنی ذرات معلقی که قطرشون از ۲.۵ میکرومتر کمتره – یعنی تقریباً سی برابر نازکتر از قطر یه تار مو)، اصلاً شوخی ندارن و میتونن تا عمق ریهها برن و حتی وارد جریان خون بشن. نتیجه؟ مشکلات تنفسی مثل آسم و COPD (که یعنی بیماری انسدادی مزمن ریه)، و حتی بالا رفتن ریسک حمله قلبی.
طبق این تحقیق که چند تا دانشگاه معتبر آمریکا – از جمله استنفورد – انجامش دادن، الان هم وضعیت خوب نیست: بین سالهای ۲۰۱۱ تا ۲۰۲۰، هر سال به طور متوسط ۴۱ هزار نفر فقط بر اثر دود آتیشسوزیها جونشون رو از دست دادن! و اگر روند گرم شدن زمین و تغییرات اقلیمی (Climate Change یعنی تغییرات عجیب و غریب توی آب و هوای دنیا که بخشیش تقصیر گازهای گلخانهایه) همینطوری ادامه بده، این عدد میتونه تا ۷۰٪ بیشتر بشه و به بالای ۷۱ هزار نفر توی ۲۵ سال آینده برسه.
حالا تصور کن فقط هزینههای درمانی و هزینههای جانبی این مرگ و میرها، میتونه برسه به ۶۰۸ میلیارد دلار در سال ۲۰۵۰! یعنی حتی از مجموع بقیه خسارتهای اقلیمی – مثل نابودی محصولات کشاورزی، خسارتهای طوفان و مرگهای ناشی از گرما – بیشتر میشه.
یکی از جالبترین نکتههای تحقیق اینه که گفتن: دود آتیشسوزی فقط مشکل مردم غرب آمریکا (مثلاً کالیفرنیا) نیست. اخیراً دود آتیشسوزیهای کانادا حتی بخش شرقی و مرکزی آمریکا رو هم درگیر کرده. اونایی که مثلاً تو نیویورک و پنسیلوانیا زندگی میکنن، حسابی این وضعیت رو لمس کردن.
بخشی از ماجرا اینجوریه: با گرم شدن هوا، رطوبت خاک کمتر میشه و گیاهها خشکتر میشن. این یعنی گیاهها راحتتر آتیش میگیرن و خاموش کردن چنین آتیشی سختتره. به خاطر باد هم دودها راحت هر جای کشور میرن. پس فقط کسایی که نزدیک به منطقهی آتیش نیستن هم کاملاً بیخطر نیستن.
تحقیق با کمک کلی داده و مدلسازی با یادگیری ماشین (Machine Learning یعنی استفاده از هوش مصنوعی برای پیشبینی و تحلیل الگوها)، حرکت این دودهای ریز PM2.5 رو از ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۹ دنبال کرده و حساب کرده چقدر احتمال مرگ و میر بالا رفته. نتایجش حسابی ترسناکه: اگه هیچی تغییر نکنه، تا ۲۰۵۰ واقعاً مرگ و میر ناشی از دود آتیش، بخصوص توی ایالتهایی مثل کالیفرنیا (سالانه ۵ هزار اضافه)، نیویورک، تگزاس، واشنگتن و پنسیلوانیا (هر کدوم حدود ۱۶۰۰ فوتی اضافه)، میره بالا.
جالب اینجاست که این اتفاق فقط وقتی رخ نمیده که دمای دنیا خیلی کمتر از همین سناریوی فعلی بمونه، وگرنه حتی اگه اونقدر هم گرم نشه، باز مرگ و میر ناشی از دود آتیش تا حدود ۶۰ هزار نفر میره بالا.
پس چی کار میشه کرد؟ محققها میگن تنها راه جدی، کم کردن فوری انتشار گازهای گلخانهایه (یعنی همون گازهایی که باعث گرم شدن زمین میشن، مثل دیاکسیدکربن). در کنارش، درست کردن سیستمهای تصفیه هوا برای خونهها، و انجام آتیشسوزیهای کنترل شده یا عمدی (که منطقی مدیریت میشن و جلوی آتیشهای خیلی خطرناک رو میگیرن)، میتونن کمک کنن شدت این بحران رو کمتر کنیم.
یه نکته مهم دیگه هم این بود که جامعه آسیبپذیر خیلی وسیعتر از چیزی هست که قبلاً فکر میکردیم: باردارها، بچهها تو مدرسه، آدمهایی که آسم یا سرطان دارن یا کلاً همهی مردم در معرض این دودهای خطرناک و مرگبار قرار میگیرن.
خلاصه: آتیشسوزی و دودش داره به یکی از بزرگترین تهدیدها برای سلامت مردم آمریکا تبدیل میشه، بیشتر از هر چیز دیگهای که تغییرات اقلیمی سرش درآورده. اگه میخوایم جلوی این فاجعه رو بگیریم، باید جدی به فکر محیط زیست و کاهش آلودگیها باشیم – وگرنه آینده خوشایندی در انتظار نیست!
منبع: +
