اگه اهل دویدنهای طولانی—مثل ماراتن (42 کیلومتر) یا حتی اولتراماراتن (یعنی بیشتر از 42 کیلومتر!)—باشی یا حداقل بت باشی بیخیال بدو، حتماً شنیدی که بعضی از ورزشکارها این وسط دچار استرس و مشکلات خواب میشن. ولی دقیقاً چند نفرشون دچار این مشکلها میشن؟ بیشتر از همه سراغ کیها میره؟ چی باعثش میشه؟ و فرق بین زن و مردهاشون چیه؟ تو این مقاله قراره همه اینا رو با هم مرور کنیم.
بیاید اول برسیم به آمارها: تو یک تحقیق که روی ۶۰۱ نفر دونده بزرگسال (222 زن و 379 مرد، میانگین سنی حدود 43 سال) انجام شد، شک ندارم که نتایجش براتون جالبه! تقریباً ۱۳.۵ درصد دوندگان علائم اضطراب (همون استرس و نگرانی شدید) داشتن. جالبتر اینکه تعداد زنایی که مضطرب بودن (16.2%) بیشتر از مردها (11.9%) بود، البته این تفاوت از نظر آماری خیلی مهم نشد (یعنی با اختلاف بالا نبود). در مورد مشکلات خواب هم چیزی حدود ۲۸.۸ درصد گفتن که مشکل دارن، که باز هم بین خانمها (32.9%) و آقایون (26.4%) تفاوت آنچنانی نبود.
حالا بیاید بررسی کنیم کدوم گروه از دوندگان بیشتر آسیب دیدن: بر خلاف چیزی که شاید فکر کنیم، اونایی که “نیمهماراتن” (حدود 21کیلومتر) میدوند، بیشتر از ماراتن و اولتراماراتن دچار اضطراب (25.2%) و مشکل خواب (38.3%) بودن! یعنی هر چی مسیر طولانیتر میشه، میزان اضطراب و بدخوابی کمتر میشه. برای ماراتن این درصدها 9.8 و 28.4 درصد بود و برای اولتراماراتن به ترتیب 11.1 و 28.2 درصد. پس، نصفهنصفه دویدن انگار بیشتر رو اعصاب و خواب آدم تاثیر میذاره!
میرسیم به عوامل موثر: خب یکی از واضحات اینه که اضطراب و مشکل خواب دست به دست هم میدن—هر کی اضطراب داره، احتمالاً کیفیت خوابش هم پایین میاد (یا بالعکس). از اون طرف، سن هم مهمه. جوانترها (زیر 29 سال) بیشتر استرس داشتن، و اونا که بیش از ۱۰ سال سابقه دویدن داشتن هم درصد اضطراب بالاتری داشتن. بعلاوه، اینکه تو کدوم گروه دویدن (نیمهماراتن، ماراتن یا اولتراماراتن) شرکت میکنی، توی احتمال اضطرابت اثر داره (همونطور که بالا هم گفتیم).
در مورد مشکلات خواب، داشتن اضطراب که باعث بدخوابی میشه، یه عامل مهم حساب میشه (واضحه واقعاً!). اما مثلا کسایی که سالی بیشتر از ۴ تا مسابقه میرن، هم خوابشون بدتره. و البته مصدومیت و مجبور شدن به استراحت اجباری (یعنی injury-related absences = غیبت به خاطر آسیب، یکم علمی!) هم نشون داده شانس مشکل خواب رو میبره بالا.
حالا شاید فکر کنین ورزشکار حرفهای بودن یا سطح مسابقهدادن تاثیر داره، ولی این تحقیق هیچ تفاوتی بین ورزشکارهای سطح بالا و غیرحرفهای از نظر اضطراب و مشکلات خواب پیدا نکرد (یعنی elite versus non-elite = حرفهای در برابر غیرحرفهای).
آخر سر، محققها یه نکته مهم گفتن: باید بیشتر به وضعیت روحی روانی و خواب ورزشکارها توجه بشه. یعنی خوبه هم استرس و هم مشکل خواب رو جدی بگیریم و برای پیشگیریش آموزش بدیم. حمایت و خدمات کمکی هم لازمه—for sure!
جمعبندی خودمونی: اگه دوندهای (یا حتی از دوستای دوندگانی) بدون که مضطرب بودن و مشکلات خواب ممکنه بخش جداییناپذیر این ورزش باشه. اما اگه به موقع شناسایی کنیم و براش برنامه داشته باشیم، میشه باهاش بهتر کنار اومد و بالاخره لذت دویدن رو بیشتر کرد!
منبع: +
