خب بیا یه موضوع جالب رو با هم باز کنیم! همیشه گفتن آدم اگه میخواد ذهنش خوب کار کنه و مغزش سالم بمونه، باید سبک زندگی سالم داشته باشه؛ یعنی ورزش کنه، قید دخانیات و الکل رو بزنه و حواسش به حالخوبی روانش باشه. حالا یه تیم از دانشمندها اومدن این قضیه رو خیلی جدی گرفتن و روی بیش از ۵۰۰ تا نوجوون تو بارسلونا یه تحقیق گنده راه انداختن.
قضیه از این قراره که محققها اومدن اطلاعاتِ یه عالمه بچه سالمی که توی یه آزمون تغذیهای به اسم “Walnuts Smart Snack” شرکت کرده بودن رو بررسی کردن. سوال اصلیشون این بود: «بین حالروانی نوجوونا، اینکه تا حالا الکل یا سیگار مصرف کردن یا نه، و سطح فعالیت ورزشیشون، چه تاثیری روی کارکرد مغزشون داره؟»
برای این کار، از یه روش تخصصی به اسم “پریسینپل کامپوننت آنالیز” یا به اختصار PCA استفاده کردن (PCA یعنی یه مدل آماری که میاد دادهها رو جمعبندی میکنه و چند تا ویژگی اصلی از توشون درمیاره). اینجا تمرکزشون روی کارکردهای مختلف مغز مثل حافظه کاری (همون اینکه چقدر میتونی اطلاعات رو چند لحظه تو ذهنت نگه داری)، هوش سیال (یه نوع هوشه که بیشتر تو حل مسئله کاربرد داره)، توانایی تشخیص احساسات بقیه، و ریسکپذیری و تصمیمگیری، به اضافه علائم ADHD (اختلال بیشفعالی-کمتوجهی) بود.
با این تحلیلها، دو تا مولفه اصلی از کارکرد مغز بچهها کشف شد:
یکیش رو اسم گذاشتن “علائم ADHD” (که خب یعنی همون نشونههای مختلف بیشفعالی و کمتوجهی).
دومی رو گفتن “عملکرد اجرایی داغ” یا همون “Hot Executive Function”. این یکی یه اصطلاحه برا همون بخشهایی از مغزه که وسط احساسات قاطی میشن و وقت تصمیمگیریهای هیجانی وارد کار میشن.
حالا بریم سر نتایج!
-
بچههایی که حالخوبی روانیشون کمتر بود یا تا حالا سیگار یا الکل امتحان کرده بودن، بیشتر علائم ADHD داشتن! یعنی هرچی حال روانی ضعیفتر یا مصرف سیگار/الکل بیشتر، مغز احتمالاً تو کنترل توجه و رفتار مشکلتر عمل میکنه.
-
اونا که تو اوقات فراغتشون ورزش شدید یا متوسط داشتن، عملکرد اجرایی داغ یا همون hot executive function شون بهتر بود (یعنی تصمیمگیری هنگام هیجان براشون راحتتر بود).
برای اینکه مطمئن بشن نتایجشون اشتباه نیست، سن، جنسیت، تحصیلات مادر و وضعیت اقتصادی خانوادهها رو هم وارد حساب و کتابشون کردن (این کارو میکنن که مثلاً نگن فقط بچههای پولدار نتیجه گرفتن یا فقط دخترها یا پسرها).
نکته جالب اینه که تاثیر ورزش روی مغز واقعیه و حتی توی نتایج آماری هم خودش رو نشون میده. پس اگه دلت میخواد تو لحظههای پر از استرس یا هیجان، مغزت بهتر تصمیم بگیره، ورزش رو جدی بگیر!
در کل، این تحقیق نشون داد که برای داشتن مغز سالم تو نوجوانی: قید سیگار و الکل رو باید بزنی، به حالِ روانت رسیدگی کنی و فعالیت بدنی فراموش نشه. خلاصه، کارکرد مغزت تا حد زیادی دست خودته!
منبع: +
