حتماً برات پیش اومده که برای سفر بین شهرها، بین قطار و هواپیما شک داشته باشی. معمولاً خیلیها بدون حساب و کتاب، سریع سراغ هواپیما میرن چون فکر میکنن کلی وقت صرفهجویی میکنن. اما واقعیت اینه که این حس صرفهجویی تو زمان، خیلی وقتا اشتباهه یا اقراق شدهست! مردم معمولاً یادشون میره (یا شاید خودشون رو به اون راه میزنن!) که ماجرا فقط «پرواز» نیست، کلی زمان دیگه هم خرج میشه: از صف بررسی امنیتی بگیر تا معطلی بیار و ببر چمدون یا رسیدن به فرودگاه و برگشتن ازش.
خب این سوال پیش اومد برای یه عده پژوهشگر: “آیا اگه برنامه سفر رو جوری به آدم نشون بدیم که کل مدت واقعی سفر (یعنی همه این زمانهای از دست رفته!) رو به چشم ببینه، نظرش نسبت به انتخاب قطار و هواپیما عوض میشه یا نه؟”
واسه همین، اومدن و یه آزمایش آنلاین راه انداختن روی ۶۱۴ نفر. بهشون دو مدل برنامه سفر دادن. تو مدل معمولی، فقط زمان “پرواز” رو نشون دادن، و تو مدل دومی، زمان کلِ سفر یعنی: رسیدن تا فرودگاه، چک امنیتی، پرواز، دریافت بار و برگشتن از فرودگاه تا مقصد. نتیجه؟ انتخاب قطار از ۶۶ درصد رفت بالا و رسید به ۷۹ درصد! یعنی تقریبا هر پنج نفر از هر شیش نفر بعد از دیدن همه زمانهایی که صرف هواپیما میشه، فهمیدن قطار انتخاب هوشمندانهتریه.
ولی صبر کن! یه آزمایش دیگه هم انجام دادن. این بار روی ۳۸۳ نفر، و تو شرایط متفاوت (سفر با مسافتهای مختلف و قیمتهای مختلف). باز هم دیدن فرقی نداره: نشون دادن کل زمان سفر باعث میشه آدمها بیشتر سراغ قطار برن. مشخص شد که این تاثیر واقعاً قاعدهداره (یعنی نتیجه فقط مال یک حالت یا یک گروه خاص نیست).
یه نکته: پیادهسازی این شیوه (یعنی نمایش همه جزئیات سفر توی برنامههای خرید بلیت و …) به این راحتیا هم نیست. چون هم به همکاری شرکتها نیاز داره هم به یه سری قالببندی جدید. بخاطر همین، محققها رفتن سراغ یه روش دیگه: یه «دستورالعمل شرکت» درست کردن که توش به کارمنداشون میگفتن “استفاده از هواپیما رو بیخیال شید”، هم بخاطر محیط زیست، هم بخاطر این که اون صرفهجویی زمان اصلاً به اون چیزی که فکر میکنید نمیارزه. دستورالعمل شرکت یعنی مجموعه قوانینی که شرکت واسه کارمنداش میذاره، مثلاً اینکه چهجوری سفر اداری برن. اینم نتیجه جالبی داشت: باز هم انتخاب قطار بالا رفت، درست اندازه وقتی که همه جزئیات زمان سفر رو نشون داده بودن.
در مجموع چی یادمون میده؟ اینکه بخش زیادی از تصمیمگیریهای ما، بستگی داره به این که نمودار و توضیحها چقدر کامل باشن و ما چیا رو از قلم بندازیم. خیلی وقتها فقط برسیم به اصل ماجرا (کل مدت سفر نه فقط مدت پرواز)، خود به خود گزینههای سازگارتر با محیط زیست (مثل قطار) جذابتر میشن. اینجوری میشه آدمها رو یه کوچولو هل داد (به این کار تو علم میگن Nudge یعنی یه تلنگر کوچک مهندسیشده تو رفتار)، به سمت گزینههای بهتر واسه خودشون و زمین.
جمعبندی داستان: دفعه بعدی که خواستی بلیت بگیری، حسابی همه اون زمانهای پشت پرده رو هم به حساب بیار، شاید با دید بازتر، سفر قطاری برات جذابتر شد و هم خودت راحتتری و هم به سیارهمون یه کمکی کردی!
منبع: +
