تا حالا به این فکر کردی که هتلها با اینکه کلی پول درمیارن، ولی ممکنه حسابی به محیط زیست فشار بیارن؟ کلی انرژی، آب و مواد مصرف میکنن و اگه کارکنانشون همکاری نکنن، برنامههای سبز فقط روی کاغذ باقی میمونن! خب حالا سوال اینجاست: واقعاً چی باعث میشه کارمندای هتل رفتار سبز از خودشون نشون بدن؟ منظورم اینه کارایی که به محیط زیست کمک میکنه، مثلاً صرفهجویی آب یا کاهش مصرف پلاستیک.
توی یه تحقیق جالب تو چین، محققها اومدن سراغ یه مدل به اسم Drive-State-Pressure یا همون DSP. اگه خلاصه بگم، این مدل میگه باید ببینی چه فشارهایی (مثل قوانین یا نظر جامعه)، چه انگیزههایی و چه حالتایی (درونی یا بیرونی) باعث میشه یه نفر دست به رفتار سبز بزنه. مثلاً فشار میتونه از طرف مدیر باشه یا از طرف همکارا؛ یا حتی این حس که “الان بقیه دارن این کارو میکنن منم باید بکنم”. این اسمهاشون رو گذاشتن: فشار دستوری (coercive)، فشار هنجاری (normative)، و فشار تقلیدی (mimetic). راستی، فشار تقلیدی یعنی وقتی چون بقیه یه کاری میکنن، ما هم انجامش میدیم!
توی این تحقیق، از ۳۵۶ کارمند هتل داده جمع کردن و با یه روشی به اسم fsQCA یا Fuzzy-set Qualitative Comparative Analysis بررسیشون کردن. اسمش سنگینه ولی خیلی ساده بگم: این روش کمک میکنه بفهمی چی با چی ترکیب بشه، چه رفتاری درمیاد. شبیه قاطیپاطی درست کردنه، مثلاً اگه کمی فشار مدیر، یه ذره انگیزه شخصی و یه کوچولو هم تقلید از بقیه باشه، چه نتیجهای میگیریم.
نکته باحال این بود که واسه دو مدل رفتار سبز بررسیشون کردن. یکی “رفتار سبز وظیفهای” (Task-oriented Green Behavior یا TGB) که کارمند چون وظیفهشه انجامش میده (مثلاً چون مدیر گفته یا قانون الزام کرده). دومی “رفتار سبز داوطلبانه” (Voluntary Green Behavior یا VGB) که کارمند خودش دوست داره انجام بده، از ته دل باور داره درسته.
یافتهها نشون داد بیشتر وقتا کارمندها اگه فشار دستوری، هنجاری یا تقلیدی روشون باشه، به سمت رفتار سبز وظیفهای میرن. یعنی میگن: “آقا مدیر گفته، منم اطاعت میکنم!” ولی برای رفتار سبز داوطلبانه، بحث علاقه و همراستایی با ارزشهاشون مهمه؛ یعنی اگه حس کنن خودشون دوست دارن یا درست میدونن، داوطلبانه انجامش میدن.
خلاصه اینکه ترکیب این فشارها با حالت و انگیزه وجودی هر فرد نشون میده کی چطوری رفتار میکنه. پژوهش نشون داد باید این پیچیدگی رو درک کنیم تا بتونیم سیاستهایی بچینیم که هم از بالا (مدیرا و قوانین)، هم از پایین (انگیزه فردی کارمندها) بتونه رفتار سبز رو تقویت کنه.
از نظر روش تحقیق، این fsQCA خیلی کمک کرد تا بفهمیم حالتها و سناریوهای مختلف چی میشن و چطور باید واسه پایداری تو هتلها برنامهریزی کرد. اینجوری هم نگاه کلان (سطح شرکت و سیاست) رو داریم، هم ریز (سطح کارکنان و انگیزهها).
پس اگه دوست داری کارمندای هتل واقعاً سبز رفتار کنن، فقط با اجبار و قانون پیش نرو! باید کاری کنی خودشون هم قانع بشن و از توی دلشون بخوان این کارو کنن.
منبع: +
