خب، بیا یه نگاهی صمیمی و خودمونی به یکی از دغدغههای این روزهای دنیا بندازیم: منابع زمین داره ته میکشه و مصرف دوستدار محیط زیست واقعاً دیگه یه گزینه نیست، لازمه! حالا سوال اینه که واقعاً چی آدما رو وادار میکنه به این نوع مصرف؟ اینبار بریم سراغ چین و به جوابها از دیدگاه کنفوسیوس نگاه کنیم—همون فیلسوف معروف که خیلی به روابط بین آدما و ارزشهای اخلاقی اهمیت میداد.
این پژوهش با یه کار باحال شروع شد: اومدن یه نظرسنجی از ۵۲۶ نفر از ساکنین شهری تو چین گرفتن و با استفاده از تکنیکی به اسم مدلسازی معادلات ساختاری—که یعنی رابطه بین چندتا عامل رو با آمار و ریاضی بررسی میکنه—بررسی کردن ببینن اون هماهنگی و صلح بین آدمها چه تأثیری روی رفتارهای مصرفی پایدار داره.
نتایج، شگفتانگیز بود! یه سری معیارهای آماری مثل کرونباخ آلفا بالای ۰.۷۰ (یعنی اینکه سؤالات پرسشنامه قابل اعتماد بودن)، و بقیه شاخصها مثل AVE و CFA هم تایید شد که مدل علمی و دقیق بوده. پس خیالت راحت!
حالا اصل موضوع رو بگم! نتایج نشون داد این که آدمها تو روابطشون با هم صمیمی، محترم و هماهنگ باشن، مستقیماً باعث میشه رفتار مصرفیشون به سمت درست و سازگار با محیط زیست بره. یعنی اگر فرهنگ همدلی و آرامش بین مردم باشه، احتمال اینکه به چیزایی فکر کنن که به طبیعت آسیب نزنه بیشتر میشه.
این وسط، دو تا نکته خیلی مهم پیدا کردن: یکی اینکه ارزیابی اخلاقی (یعنی آدم خودش بشینه کاراش رو از نظر خوب و بد اخلاقی بررسی کنه: اصلاً کارمون اخلاقی هست یا نه؟) و دومی، هنجارهای شخصی (همون باورها و ارزشهایی که هرکسی واسه خودش داره و میگه فلان کار درسته یا غلط)، هر دوشون نقش واسطهگری دارن.
یعنی چی؟ یعنی ارتباط بین هماهنگی بین افراد و مصرف پایدار، هم به خاطر اون نگاه اخلاقی فرده و هم به خاطر هنجارهایی که هرآدمی تو ذهنشه. حتی فهمیدن که این دوتا میتونن به صورت زنجیرهای همدیگه رو تقویت کنن! مثلاً وقتی آدمها بیشتر به اخلاقیات توجه میکنن، احتمال داره هنجارهای شخصی قویتری داشته باشن و همین باعث میشه رفتار مصرفیشون هم پایدارتر بشه.
یه نتیجه جالب دیگه هم این بود که شناخت محیط زیستی (Environmental cognition یعنی اینکه آدم بفهمه محیط زیستش تو چه وضعیه و درباره آسیبها و راهحلهاش آگاه باشه) باعث میشه ارتباط بین اخلاقیات و هنجارهای شخصی قویتر شه.
خلاصه حرف عملیش چیه؟ اگه مسئولین، مدیرها و سیاستگذارا دوست دارن مصرف مردم بیشتر سازگار با محیط زیست بشه، باید کمک کنن تا تو جامعه ارزشهای اخلاقی و هماهنگی بین افراد تقویت بشه و آگاهی محیط زیستی رو بالاتر ببرن.
پس دفعه بعدی که میخوای خرید کنی یا چیزی بخری، یادت باشه هماهنگی و همدلی بین آدمها، باورهای اخلاقی و هنجارهات میتونن انتخابهات رو کلی تغییر بدن! این نه فقط برای چین جواب میده، واسه همه ما مهمه. زندگی باحال با مصرف مسئولانه شروع میشه!
منبع: +
