خب بیا یکم خودمونی راجعبه یه تحقیق جدید صحبت کنیم که دقیقاً برای وضعیت الان دانشجوها نوشته شده! همهمون میدونیم که تو این چند سال اخیر (مخصوصاً بعد کرونا) فشار روحی و دغدغههای ذهنی تو دانشگاهها خیلی بیشتر شده. خیلیها دنبال راههایی هستن که بتونن این استرسها رو کم کنن و کلاً حال روحیشون بهتر بشه.
حالا یه گروه محقق اومدن سراغ یه روش معروف به اسم Mindfulness-Based Stress Reduction یا همون MBSR. یعنی دورههایی که بر اساس ذهنآگاهی ساخته شدن و قراره استرس رو کاهش بدن. ذهنآگاهی هم یعنی اینکه آدم یاد بگیره چطور بدون پیشداوری و تو لحظه، روی احساسات و افکارش تمرکز کنه. خلاصهش یعنی همون ‘در لحظه زندگی کردن’ و مدیریت استرس و فکرها.
حالا نکته جالب اینجاست: قبلاً بیشتر تحقیقها فقط نگاه میکردن ببینن این دورهها چقدر حال خراب و استرس و افسردگی رو کم میکنن. اما این تحقیق یه مدل جدید رو امتحان کرده به نام Dual-Factor Model of Mental Health (یعنی مدل سلامت روانی دو-عاملی که میگه فقط نبود مشکل کافی نیست، باید ببینیم چقدر حال خوب هم وجود داره). یعنی علاوه بر کمتر شدن ناراحتیها، دوستمون باید ببینیم چقدر احساسات مثبت و رضایت از زندگی هم میاد سراغمون!
روش کار چطور بوده؟
دو تا بخش اصلی داشتن: یه بخش تحلیلی (برش مقطعی) با حدود ۴۰۶ تا دانشجو و یه بخش دیگه آزمایشی با ۱۲۰ نفر که به صورت تصادفی یا دوره ۸ هفتهای MBSR رو رفتن یا تو گروه کنترل بودن تا بعداً دوره رو شروع کنن. تو این آزمایش، دانشجوها رو بررسی کردن که قبل و بعد از دوره، و حتی شش ماه بعد از تموم شدنش، حال عمومیشون چطور شده.
ابزارهایی مثل:
- MAAS برای سنجش ذهنآگاهی (Mindful Attention Awareness Scale یعنی میزان آشنایی افراد با ذهنآگاهی)
- Athens Insomnia Scale (AIS): برای ارزیابی کیفیت خواب
- Depression Anxiety Stress Scale-21 (DASS-21): سنجش میزان افسردگی، اضطراب و استرس
- Mental Health Continuum-Short Form (MHC-SF): میزان مثبت بودن حال کلی یا سلامت روان مثبت
همزمان برای اینکه ببینن روابط بین اینها چیه (که بهش تحلیل مسیر میگن)، از یه تکنیک آماری با نام Path Analysis استفاده کردن، و کلی آزمایش آماری مثل bootstrap-based mediation testing (یعنی همون میانجیگری آماری که ببینن مثلاً خواب به عنوان واسطه بین ذهنآگاهی و حال خوب عمل میکنه یا نه).
خلاصه نتیجهها چی شد؟
تو بخش اول (مطالعه مقطعی):
- هرچی دانشجوها ذهنآگاهتر بودن، حال مثبت روانیشون هم بالاتر بوده (یعنی به طور آماری مثبت و قابل توجه: ضریب 0.38)
- ذهنآگاهی باعث میشده استرس، اضطراب و افسردگی کمتر بشه (ضریب منفی 0.31)
- جالبتر اینکه کیفیت خواب یه عامل واسطه خیلی قوی بود. یعنی ذهنآگاهی بهتر باعث خواب بهتر میشده و اون هم خودش روی بهتر شدن حال روحی تاثیر داشته. (واسطه یعنی عاملی که رابطه دو تا چیز رو تقویت یا تضعیف میکنه)
تو بخش دوم (آزمایش):
- گروهی که دوره ۸ هفتهای رو گذروندن، نه فقط بعد دوره که حتی شش ماه بعد، رشد خیلی خوبی تو حال مثبت روحیشون نشون دادن (اندازه اثر این رشد d = 0.71 که حسابی خوبه)
- از نظر پایین اومدن استرس و افسردگی، تفاوت خاص و معناداری بین این دو گروه تو حالت کلی دیده نشد. یعنی ممکنه واسه بعضیا اثر بذاره ولی تضمین قطعی نیست که واسه همه از این جهت تاثیر بزاره.
یه سوال مهم این بود که آیا میشه این دورهها رو تو دانشگاه به شکل گسترده اجرا کرد یا نه؟ خصوصاً الان که بعد کرونا دانشجوها خیلی بیشتر به حمایت روانی نیاز دارن. نتیجهها نشون میدن بله! اجرای MBSR تو سطح دانشگاه هم عملی و هم مفیده و میتونه حال مثبت دانشجوها رو بالا ببره.
در کل اگر دنبال اینین که نه فقط حال بدتون رو کم کنید، بلکه حالت مثبت و انرژی خوب و رضایت از زندگی رو هم بالا ببرید، ذهنآگاهی و مخصوصاً دورههای MBSR یه گزینه امتحانکردنیه. مخصوصاً اگه خوابتون هم خراب باشه، چون انگار این خواب خوبه که اصلاً وسط همه اینها نقش ویژه بازی میکنه!
پس اگه دیدین روی بروشور دانشگاه یا پیج هاشون نوشتن دوره MBSR، بدونید داستان جدیتر از فقط کم کردن استرسه — درباره بالا بردن حال خوب و تازه کردن ذهن و انرژی هم هست. خلاصه، اگـه یه کم کنجکاو شدین، شاید بد نباشه شرکت کنین و خودتون نتیجهش رو حس کنین!
منبع: +
