تا حالا برات این سوال پیش اومده که ورزش کردن واقعاً میتونه حال روحی رو بهتر کنه یا نه؟ اگه آره، این مقاله مخصوص خودته! موضوع امروز درباره یه تحقیق گسترده جدیده که بررسی کرده آیا تمرین قدرتی یا همون Resistance Training (RT)—که همون وزنه زدن و کار با دستگاه توی باشگاهه—میتونه به افراد بزرگسال با افسردگی بالینی کمک کنه یا نه.
اول بذار سریع بگم افسردگی چیه: یه اختلال روانیه که حسابی شایع و دردسرسازه و میتونه عملاً زندگی آدم رو مختل کنه. خب درمانهای معمول مثل دارو و رواندرمانی همیشه هستن، اما خیلیا دنبال راه حلهای مکمل هم میگردن، مثلاً ورزش.
حالا تو این تحقیق چیکار کردن؟ محققها اومدن و کلی مقاله و داده رو جمعآوری کردن؛ از سایتهایی مثل PubMed و Cochrane و… خلاصه یه سرچ اساسی زدن از قدیم تا تابستون ۲۰۲۴ و همه تحقیقات علمی که دو گروه رو با هم مقایسه کرده بودن—کسایی که تمرین قدرتی داشتن و کسایی که ورزش نمیکردن—رو ریختن تو یک بررسی کلی.
نتیجه اصلی چی بود؟ اینه که تمرین قدرتی تونست به طور قابل توجهی علائم افسردگی رو کمتر کنه! یعنی چی؟ یعنی توی ۲۹ تحقیق مختلف که مجموعاً ۲۰۳۶ نفر شرکتکننده داشتن، اونایی که وزنه زدن یا تمرین قدرتی رفتن، افسردگیشون نسبت به اونایی که کاری نمیکردن به شکل محسوسی کم شد. مثلاً مقدار SMD یا اختلاف میانگین استانداردشون (که یه جور اندازهگیری علمیِ تاثیر هر درمانه) عدد منفی ۰٫۹۴ بود—یعنی اثر خوب و واضح.
جالبه بدونی این تاثیر هم تو اونایی دیده شد که افسردگی اولیه داشتن (خودشون به تنهایی افسرده بودن) و هم افرادی که بیماری دیگهای داشتن و افسردگی هم همراهشون بود (یعنی افسردگی ترکیبی یا Comorbid Depression). حتی وقتی شدت اولیه افسردگی، سن، مدت تمرین و تعداد جلسات مختلف بود، باز هم روند بهبودی پابرجا بود.
یه نکته علمی باحال: محققها برای اینکه مطمئن شن نتایجشون رو باد نبره (!) اومدن و کلی آنالیز حساسیت (Sensitivity Analysis) انجام دادن؛ یعنی اگه یکییکی تحقیقها رو از بررسی خارج میکردن یا مقالات با ریسک خطای بالا رو حذف میکردن، باز هم نتیجه تقریباً ثابت میموند.
راه رفتن سراغ جزئیات خستهکننده نشم، اما بدون که این بررسی بهش میگن مرور نظاممند و متاآنالیز (Meta-Analysis)، یعنی از کلی تحقیق کوچیک یه نتیجه بزرگ درمیارن. همین باعث میشه مطمئنتر باشیم که تاثیر تمرین قدرتی واقعی و قطعیتره.
البته، با اینکه تاثیر تمرین معلوم بود، تفاوت زیادی بین گروههای مختلف نبود؛ یعنی فرقی نمیکرد چند جلسه در هفته ورزش میکردن، شدت تمرین چقدر بود، سن افراد یا شدت اولیۀ افسردگی شون چطور بود، نتیجه کم و بیش یکی بود.
به قول خود محققها، باید توی آینده تحقیقات بیشتری انجام بشه که راهنمای دقیقتری بدن، مثلاً چند جلسه در هفته و چه نوع تمرینی بهتر جواب میده. همچنین بهتره تحقیقات آینده گزارش دقیقتری از نظارت بر تمرین و ادامه درمان بعد از چند ماه بدن (مثلاً ۳ تا ۱۲ ماه که ببینن اثرش پایدار میمونه یا نه).
راستی، این تحقیق تو سایت پروسپرو (PROSPERO) ثبت شده که یه دیتابیس جهانی از همین مرورهای نظاممنده.
خلاصه حرف حساب: اگه دوست داری حالت بهتر شه و گرفتار افسردگی هستی (یا کسی رو میشناسی که این مشکلو داره)، وزنه زدن و تمرین قدرتی گزینه باحالیه که میتونه کلی کمک کنه. نگران سن و مدت و… نباش، اصل کار حرکت کردنه. البته همیشه با مشورت متخصص شروع کن!
امیدوارم این مقاله کمکت کنه یه نگاه تازه به ورزش و سلامت روان داشته باشی! هر سوالی داشتی بپرس.
منبع: +
