یادگیری اجتماعی-عاطفی یا همون SEL (که مخفف Social-Emotional Learning هست) این روزا کلی توی آموزش سروصدا کرده. کلی دانشآموز و معلم دارن دربارهش حرف میزنن، چون گفته میشه به رشد همهجانبهی بچهها کمک میکنه. اما این سوال پیش میاد که SEL دقیقاً چطوری میتونه باعث پیشرفت دانشآموزها توی خوندن و سواد بشه؟ اصلاً SEL فقط برای اینکه بچهها اخلاقشون خوب بشه به درد میخوره یا میتونه کمک کنه راحتتر بخونن و بهتر یاد بگیرن؟
یه تحقیق حسابی که تا تابستون ۲۰۲۴ هم جدید بوده، اومده به این موضوع نگاه کرده و جواب دوتا سوال مهم رو داده: اول اینکه SEL دقیقاً چطوری روی توانایی خوندن دانشآموزها تاثیر میذاره؟ دوم اینکه معلمها باید آموزشهاشون رو چطوری ادغام کنن یا هماهنگ کنن با SEL تا بچهها توی خوندن پیشرفت کنن؟
توی این مرور، رفتن سراغ بهترین مقالهها و تحقیقاتی که روی SEL و پیشرفت خوندن انجام شده. یعنی مقالههایی که هم درباره یادگیری اجتماعی-عاطفی و هم درباره موفقیت توی خوندن بین دانشآموزای مدرسهای صحبت میکردن. ۳۱ تا مقاله که همشون تو مجلات معتبر و معتبرتر منتشر شده بودن، جمعآوری کردن و بررسی کردن – دقت کن که این بررسی، روشی نظاممند داشت که بهش میگن PRISMA (یعنی یه راهنما و چارچوب برای اینکه مرحلهبهمرحله و درست سرچ کنن و نتیجه بگیرن).
اما نتیجهای که گرفتن خیلی جالبه و کاربردی بود. فهمیدن که SEL از چهار تا مسیر اصلی باعث پیشرفت توی خوندن میشه:
۱. تنظیم هیجانات (Emotional Regulation): یعنی آدم بتونه احساساتش رو کنترل کنه. مثلاً وقتی یه متن سخت برات پیش میاد، به جای اینکه ناامید شی، یاد بگیری باهاش کنار بیای و ادامه بدی. SEL به بچهها کمک میکنه این مهارت رو داشته باشن.
۲. افزایش انگیزه درونی (Intrinsic Motivation): اینطوری که حس خوبی واسه یادگیری پیدا میکنی، نه فقط به خاطر نمره یا تشویق بیرونی، بلکه چون خودت دوست داری پیشرفت کنی. SEL انگیزهی درونی واسه خوندن رو تقویت میکنه.
۳. روابط بهتر با همکلاسیها و معلم (Peer and Teacher–Student Interactions): یعنی محیط گرمتر و صمیمیتر کلاس که باعث میشه راحتتر سؤال بپرسی، اشتباه کنی و یاد بگیری. SEL باعث میشه بچهها و معلم بهتر با هم ارتباط بگیرن.
۴. ایجاد عادتهای مثبت بلندمدت در خوندن: SEL باعث میشه دانشآموزها کمکم به خوندن علاقهمند بشن و خودشون عادت به مطالعه پیدا کنن – حتی خارج از مدرسه.
بجز اینا، SEL روی چند تا چیز دیگه هم تاثیر مثبت میذاره: مثلاً باعث میشه درک مطلب قویتر بشه (یعنی راحتتر مفهوم متن رو بفهمی)، دایره لغاتت بزرگ بشه (یعنی کلمات بیشتری یاد بگیری)، و حتی خودآگاهی متافکریت هم رشد کنه (متافکر یعنی اینکه بدونی چطوری خودت یاد میگیری و بتونی روش فکر کنی).
در آخر، همه شواهد نشون میده که باید SEL رو به عنوان بخشی اساسی از آموزش خوندن در نظر بگیریم و نه فقط یه چیز اضافی و فرعی. یعنی اگه دنبال اینیم که بچهها توی درس خوندن و مخصوصاً خوندن موفق باشن، باید SEL رو توی طراحی آموزشی، دورههای معلمی و حتی سیاستهای آموزشی بیاریم وسط. خلاصه، اگه میخوای دانشآموزها پیشرفت کنن، SEL باید جزو جداییناپذیر مدرسه باشه، نه فقط یه کار جانبی!
منبع: +
