بیاین رو راست باشیم؛ همیشه تعطیلات سال جدید یا کریسمس و اینا اونقدرها هم شاد و خوش نمیگذره که همه توی فیلمها نشون میدن! تو این روزا معمولاً کلی کار روی سرمون ریخته؛ باید هدیه بخریم، کارت پستال بفرستیم، مهمونی بریم، حواسمون به مریضیهای زمستونی باشه (همین سرماخوردگیها و ویروسها)، و تازه دعواهای خونوادگی و اون فشار «باید تعطیلات بینقص بسازم» هم کم نیست.
حالا تو این بلبشوی کارها، بعضیا یه حس عجیبی رو تجربه میکنن که اسمش رو گذاشتن “functional freeze”. خب اصل ماجرا چیه؟ فانکشنال فریز یعنی اون موقعهایی که آدم از شدت کار و اطلاعات و استرس یهو انگار قفل میکنه، ولی بازم به کاراش ادامه میده؛ یعنی جسمت مشغول انجام کارهای روزمرهست، اما مغزت اصلًا جایی دیگهس و درگیر نمیشه، همه چی یهو حالت رباتگونه پیدا میکنه!
پروفسور George A. Bonanno که استاد روانشناسی بالینی توی دانشگاه Teachers College, Columbia هست (استاد معروفیه و یه کتاب هم به اسم “The End of Trauma” داره)، میگه این حس بیشتر وقتا وقتی ظاهر میشه که حجم خواستهها و کارهای زندگیِ روزمره داره خفهمون میکنه. مثلاً همزمان باید به هزار تا چیز فکر کنیم و کلی استرس داریم.
یه چیز دیگه هم که تو این دوره خیلی به این حس دامن میزنه “information overload” یا همون سرریز اطلاعاتیه. این یعنی انقدر خبر و پست و ویدیو و استوری از همه جا میریزه سرمون که دیگه مغزمون کم میاره! بعضی وقتها این چیزایی که آنلاین یا توی اخبار میبینیم، واقعاً ناراحت کننده و دپرسکنندهس و آدم ناخودآگاه میمونه که باید با این همه اطلاعات و حس چیکار کنه.
خود پروفسور بونانو میگه: «مغزِ ما طوری سیمکشی شده که وقتی یه خطری رو حس کردیم، با بیشترین سرعت واکنش نشون بده.» یعنی ما مدام در حالت آمادهباش برای تهدید هستیم. ولی الان تو این عصر دیجیتال و info overload، خیلی راحت مغز ما داره همش هشدار میگیره و دائماً این حس تهدید و استرس فعال میشه.
در واقع، فانکشنال فریز بیشتر شبیه اینه که مغزت گیر کرده روی یه حالت دفاعی؛ نمیتونه به چیزهای جدید به درستی جواب بده و فقط کارای روزمره رو با انرژی کم و سرسنگین انجام میدی. خیلیا اینو تجربه کردن، مخصوصاً تو تعطیلات که فشار و انتظارها خیلی بالاس.
اگه خودت یا کسی رو میشناسی که این حس قفل بودن، بی حالی یا “درجا زدن” رو نزدیک تعطیلات حس میکنه، بدون فقط تو نیستی! این یه واکنش نسبتاً معمول در برابر استرس زیاد و بمباران اطلاعاتیه. شاید بهترین کار اینه که یه کم آروم بگیریم، به خودمون زمان بدیم و انتظار “تعطیلات ایدهآل” رو از روی دوشمون برداریم؛ لازم نیست همه چی عالی باشه. مهم اینه که بدونیم تنها نیستیم و مغزمون فقط داره سعی میکنه محافظتمون کنه!
منبع: +
