تا حالا به این فکر کردی که چرا ما آدما نمیتونیم انگشتای پاهامون رو مثل انگشتای دستمون جدا جدا تکون بدیم؟ مثلاً وقتی میری باغوحش و شامپانزهها رو میبینی که چجوری با پاشون میوه برمیدارن یا طناب گرفتن و حتی با انگشتای پاشون هم میتونن چیزای کوچیک رو تو دست بگیرن، حسودیت نمیشه؟!
من خودم همیشه برام این موضوع سؤال بود. مثلاً یه شامپانزه بهراحتی با پاهاش کار میکنه، انگار دو تا دست اضافه داره! ولی ما آدما تازه کلی باید تمرین کنیم تا فقط بتونیم یه چیزی رو با انگشتای پامون برداریم، اونم خیلی سخت و کند. پس دلیلش چیه که ما اینقدر تو کار با انگشتای پامون دستوپابستهایم؟
خب نکته اینجاست که ما و شامپانزهها فامیل نزدیکیم. یعنی هر دو توی گروه پریماتها قرار میگیریم (پریمات یعنی دستهای از حیوانات که آدما، میمونها و شامپانزهها توش هستن). جالبه بدونی که ما با شامپانزهها تقریباً ۹۸.۸٪ دیانای مشترک داریم! اما سیر تکامل مسیرمون رو جدا کرده.
خیلی قبلتر، اجداد ما هم مثل شامپانزهها با دست و پا راه میرفتن. ولی آرومآروم شروع به راه رفتن روی دو پا کردیم و اون موقع پاها و انگشتای پامون باید کار مهمتری میکردن: حفظ تعادل و جلوگیری از افتادن. از همون موقع بود که انگشتامون تبدیل شدن به یه تیم که باید کنار هم کار کنن تا بتونیم راحت روی دو پا بایستیم و راه بریم.
مثلاً به دستا دقت کن: هدف اصلی دستامون توی تکامل شده کارایی مثل ابزارسازی (یعنی درست کردن و استفاده از ابزار– یه مهارت مهم انسانی!). برای همینم هست که انگشتای دست میتونن جدا جدا حرکت کنن و کارای ظریف انجام بدن، مثل نقاشی کشیدن، تایپ کردن یا حتی نوت زدن روی ساز.
حالا یه نگاه به ساختار بدن بنداز! هم دست و هم پا ۵ تا انگشت دارن و هر دو با عضله و تاندون (تاندون یعنی اون رشتههایی که عضله رو به استخون وصل میکنن) کار میکنن. ولی تعداد عضلاتشون فرق داره. تو پات ۲۹ تا عضله داری که بیشترشون کارشون حفظ تعادل و حرکت دادن پا برای راه رفتنه. اما دستت ۳۴ تا عضله داره که مخصوص حرکت دادن جداگونهی انگشتاس! برای همینه که دستت رو میتونی برای کارای دقیق، راحتتر کنترل کنی.
خیلی از عضلات پای ما در واقع بیشتر به درد این میخورن که انگشتا رو همزمان تکون بدن، نه دونهدونه. به جز شصت پا که یه کم وضعیتش فرق داره و عضلهها و تاندونای مخصوص خودش رو داره تا بتونه بهت قدرت هل دادن تو راه رفتن رو بده. اما چهار تا انگشت دیگه اکثراً با دو سه تا عضلهی مشترک حرکت میکنن و نمیتونن مستقل باشن.
از اون طرف، هر انگشت دست رو شیش گروه عضله مختلف کنترل میکنه! و بیشتر این عضلهها توی ساعد هستن و با تاندون به انگشت وصل میشن. شست و انگشت کوچیک (پینکی)، عضلات اضافهای هم دارن تا قدرت گرفتن و نگه داشتن رو بیشتر کنن! این همه تخصص یعنی آدما میتونن کارای عجیبی با دستشون کنن ولی پاهاشون همچین امکاناتی ندارن.
ولی موضوع فقط عضلات نیست! باید بری تو مغزت رو هم نگاه کنی. یه قسمت از مغز به اسم موتور کورتکس (motor cortex یعنی بخشی از مغز که کنترل حرکتهای بدن رو به عهده داره) هست که مثل یه مرکز فرماندهی عمل میکنه. این بخش برای انگشتای دست خیلی سلول و نورون (نورون یعنی سلول عصبی، مثل پیامرسان توی مغز و بدن) اختصاص داده تا بتونه دقیق و جزئی دستور بده. اما برای انگشتای پا این همه توجه صرف نمیشه؛ یعنی مغز برای دست، قدرت بیشتری گذاشته تا بتونی دونهدونه انگشتا رو هدایت کنی.
در نهایت، اگه دیدی نمیتونی با انگشتای پات دونهدونه شکل عجیبوغریب درست کنی، دلیلش اینه که تکامل بدن و مغز و عضلات ما رو برای چیزای دیگه ساخته. بهمون این قابلیت رو داده که روی دو تا پا تعادل داشته باشیم و دستامون بشه شاهکلید مهارتهای پیچیده! احساس ضعف نکن، همین که دستات میتونه این مقاله رو تایپ کنه خودش هنر بزرگیه!
منبع: +
