حتماً اسم پارک ملی یوسمیتی رو شنیدین؛ همون جایی که توی کوههای سیرا نوادای آمریکاست و واسه مناظر خفن و طبیعت بکرش معروفه. حالا اینجا موضوعیمون یخچالهای کوهیه که هزاران ساله یه تیکه قشنگ از این منطقهن. ولی خب قراره یه اتفاق تاریخی بیفته!
🔴 طبق یه تحقیق تازه که تو مجله Science Advances چاپ شده، قراره تمام یخچالهای یوسمیتی و کل سیرا نوادا توی ۷۵ سال آینده (یا حتی کمتر!) کاملاً آب بشن. فکر کن! اولین باریه که آدمها قراره کوههای سیرا نوادا رو بدون یخچال طبیعی ببینن. یعنی از زمان آخرین عصر یخبندان (یعنی حدود ۲۰ هزار سال پیش)، این اتفاق نیفتاده بوده. عصر یخبندان همون دورهایه که یه تیکه از زمین تبدیل به یخ و برف شده بود و کلی موجودات یخزده و ماموت و اینا داشتیم.
حتما برات جالبه بدونی، یخچال طبیعی همون جرم عظیم یخه که داره روی زمین (معمولاً کوهستانی) خیلی آروم حرکت میکنه و مثل یه موتور خیلی کند، زمین و سنگ و خاک رو جابهجا میکنه.
طبق این تحقیق، یخچالهای سیرا نوادا تو ۳۰ هزار سال گذشته کوچیک و بزرگ میشدن، ولی هیچوقت کامل از بین نرفتن. یعنی همیشه تیکههایی از یخ و برف سرسخت داشتن که وایسادنه بودن! حتی تو دوره گرمای هولوسن (که حدود ۱۱ هزار سال پیش شروع شد و همچنان ادامه داره)، یخچالها خیلی لاغر شدن، اما بازم بودن.
اما حالا دانشمندا اومدن نمونههایی از سنگهایی که تازگیا زیر یخچالها بیرون اومده رو بررسی کردن. این کارو با استفاده از یه روش باحال انجام دادن: دنبالشون مواد بهخصوصی مثل کربن و بریلیم گشتن که فقط وقتی خورشید مستقیم به سنگ بتابه (یعنی دیگه یخ روش نباشه) توی سنگ ساخته میشن. بریلیم یه عنصر شیمیاییه که وقتی اشعههای کیهانی به سنگ میخوره، توش ساخته میشه. این یعنی میتونن زمان رو تشخیص بدن که دقیقاً کی سنگ از زیر یخ بیرون اومده.
نتیجه تحقیقات این بود که بیشتر این سنگها طی کمتر از صد تا چند هزار سال از زیر یخچالها بیرون اومدن و تقریباً هیچوقت یخچالها بهطور کامل ناپدید نشدن. فقط یه تیکه کوچیک از یخچال لیل (Lyell) شاید تو دورهای کوچیکتر از الان بوده، ولی باز کامل از بین نرفته. خلاصه، این تحقیقات نشون میده تغییرات آبوهوایی اخیر، یخچالها رو به مرحله نابودی کامل برده.
وضعیت الان اینجوریه که فقط تو همین صد سال اخیر، این دیوارههای عظیم یخ تبدیل شدن به زمینهای برفی کوچیکی که بهزور دارن خودشونو نگهمیدارن. توی یه عکس جذاب، یخچال مکلور (Maclure) رو توی دو زمان نشون میده: یکی مال سال ۱۹۱۴ و یکی مال ۲۰۲۱ – و به وضوح میشه دید که چقدر یخ کم شده و اینجا چه تغییری رخ داده.
این وسط، دانشمندا میگن دلیل اصلی این آب شدن سریع، تغییرات اقلیمی انسانی یا همون anthropogenic climate change هست. یعنی فعالیتهایی که خودمون انجام دادیم (مثل تولید گاز گلخانهای) باعث گرم شدن هوا و این اتفاقات شده. برای مثال، دمای کالیفرنیا توی تابستونهای اخیر حدود ۲ درجه سانتیگراد بیشتر از دوران انقلاب صنعتی شده – این خودش یه رشد خیلی وحشتناکه!
یه نکته جالب: قبل از هولوسن (یعنی تو عصر یخبندان)، یخچالهای سیرا نوادا کلی بزرگتر و قویتر بودن و دقیقاً ۳۰ هزار سال پیش به اوج خودشون رسیدن. انسانها هم، طبق شواهد، حدود ۲۳ هزار سال پیش وارد آمریکا شدن. حتی بعضیها میگن شاید زودتر (تا ۳۰ هزار سال پیش) آدم وارد آمریکای شمالی شده بود، ولی هیچ نشونهای نیست که کسی تا الان کوههای سیرا نوادا رو بدون یخ دیده باشه.
خلاصه اینه که تاریخ داره رو چشم ما رقم میخوره. ما احتمالاً اولین نسلی خواهیم بود که کوههای سیرا نوادا رو بدون حتی یه یخچال کوچیک میبینه. این واقعاً یه رویداد تاریخی و هشدار جدیه که بهمون یادآوری میکنه تغییرات آبوهوا رو دست کم نگیریم.
اگه دوست داری بدونی یخچالهای دیگه دنیا چی شدن یا مثلاً چه چیزهای عجیب و غریبی تو یخچالهای اروپا پیدا کردن یا حتی اینکه ذوب شدن یخچالها میتونه چه اثراتی مثل فوران آتشفشان داشته باشه، یک سر به این داستانها هم بزن—واقعاً پر از شگفتیه!
منبع: +
